Hulppoging of coup: het slachtoffer heet Van der Louw

DEN HAAG, 25 SEPT. Het was dus louter bedoeld om de zo geplaagde leider Kok een beetje te helpen. Een coup-poging? Onzin. Bende van vier? Leuk gevonden, maar absoluut niet waar. Daar was André van der Louw dan weer, terug van weggeweest. Gisteravond, op Nederland 1,2 en 3.

Hij zou de "Janajev van de lage landen' zijn. De man die PvdA-leider Wim Kok van zijn troon wilde stoten. Terwijl hij volgens eigen zeggen alleen maar met een paar anderen een plan had opgesteld om de partij te vernieuwen en dat aan Kok had voorgelegd. Dat dit nu wordt uitgelegd als een couppoging “werpt toch wel een schril licht op de verhoudingen binnen de PvdA, als je bedoelingen die er zijn zo omdraait. Dan lijkt het er wel haast op alsof er een sfeertje gecreëerd wordt van: Wim Kok wordt aangevallen en nu gaan we met z'n allen om hem heen staan. Maar dat is dan wel op een hele giftige manier, een kunstmatige manier gebeurd. En dat geeft dan toch extra te denken over het klimaat in de Partij van de Arbeid”, aldus Van der Louw gisteravond voor de VARA-televisie. Want zo gaat dat tegenwoordig: bij revolutie hoort een televisiestation.

“De meningen zijn zo'n beetje gevormd. We moeten nu het congres van aanstaande zaterdag afwachten”, sprak PvdA-partijleider Kok maandagavond in het Rotterdamse bibliotheektheater berustend. De PvdA leek bijna te kabbelen naar het "alles-of-niets' congres. Kok zou afgaande op de geluiden uit de afdelingen wel kunnen rekenen op een meerderheid, de vraag was alleen hoe groot en dus hoe werkbaar die wel zou zijn. Steeds pregnanter werd tegelijkertijd de vraag wat het congres verder nog zou besluiten. Wilde men bijvoorbeeld wachten met het kiezen van een nieuwe voorzitter tot maart volgend jaar zoals het partijbestuur had voorgesteld? Moest dat partijbestuur trouwens nog wel anderhalf jaar aanblijven? Hoe kon een vernieuwingsdiscussie worden gevoerd, zonder dat daar ook personele consequenties aan werden verbonden? Vragen, vragen en nog eens vragen waar de vele congresafgevaardigden in hun voorbereidende vergaderingen mee worstelden.

En toen circuleerde gisteren opeens overal het verhaal dat deze week in het blad Elsevier zou verschijnen. "Coup in de PvdA' stond er boven. Een kop die de inhoud niet dekt, want de eerste zin van het artikel luidt: “De couppoging van de bende van vier onder leiding van André van der Louw is voorlopig afgeslagen.” Samen met het oud-Tweede-Kamerlid Kombrink, de Rotterdamse hoogleraar Eduard Bomhoff en opiniepeiler Maurice de Hond (is die man dan nog lid, vragen PvdA-prominenten zich af) had de oud-PvdA-voorzitter de aanzet willen geven voor een herstelplan.

Het "old boys network' draaide de afgelopen weken op volle touren. Diverse mensen werden geconsulteerd, dan wel uitgenodigd eens te komen praten. De namen die in dit verband worden genoemd zijn die van de commissarissen der Koningin in Drenthe en Flevoland, Meijer en Lammers, de Rotterdamse burgemeester Peper, VARA-voorzitter Marcel van Dam, vanzelfsprekend Jan Nagel en Felix Rottenberg (hij was nu eenmaal genoemd als voorzitterskandidaat, dus niet te passeren). Sommigen bedankten voor de eer, anderen praatten vrijblijvend. Maar bovenal hield iedereen zich op de vlakte, want eerst moest "dat' congres achter de rug zijn.

Met wie de vier initiatiefnemers nièt spraken waren vice-premier Kok en fractievoorzitter Wöltgens. De eerste werd pas vorige week donderdag door Van der Louw op de hoogte gesteld van diens plannen. Ze waren voor Kok onbespreekbaar. Van der Louw zou samen met twee nog uit te zoeken partijgenoten (die in elk geval geen Kok of Wöltgens mochten heten) de leiding van de vernieuwingsdiscussie op zich nemen. Hun programma zou het komend voorjaar in een slikken of stikken voorstel door middel van een soort referendum aan de partij worden voorgelegd. Geen partijleiding, geen congres en geen amendementen was hun devies. Crisismanagement vereist nu eenmaal een harde aanpak.

Kok voelde er vanzelfspekend niets voor. Hij had juist in augustus besloten de leiding van de vernieuwingsdiscussie op zich te nemen. De "hulppoging' van Van der Louw zou de facto niets anders betekenen dan dat hij de leiding overdroeg. Om PvdA-minister Pronk te citeren: “Zo'n crisiscomité zou betekenen dat het met Kok zou zijn afgelopen. Het is een coup. Dat is dan misschien niet zo bedoeld, maar heeft wèl dat effect”. Zoals een coup ook altijd slachtoffers kent. Dat slachtoffer heet voorlopig André van der Louw.