Frankrijk; Giscard kiest dubieus thema

In de electorale confrontaties in West-Europa was de problematiek van de buitenlanders tot dusver een thema voor politieke groeperingen die aan de uiterst rechter zijde van het politieke spectrum opereerden. Niet dat het probleem door de andere politieke partijen niet werd onderkend, maar er rustte een taboe op. Het was een thema voor de Centrumpartij, Schönhuber en Le Pen.

Daar begint verandering in te komen. De socialistische minister van binnenlandse zaken van België, Louis Tobback, keerde zich eerder deze maand tegen het spreidingsbeleid voor asielzoekers van zijn eigen regering. Hij noemde de manier waarop de vreemdelingen over gemeenten worden verdeeld “nefast”. Dat kwam hem op een zeer boze reactie te staan van Miet Smets, de christen-democratische staatssecretaris van maatschappelijke emancipatie die verantwoordelijk is voor het spreidingsbeleid. De verkiezingsstrijd in België begint op gang te komen en, zoals Manu Ruys onlangs in De Standaard schreef, moeten de socialisten het voor een succes of beperking van hun verlies hebben van de “brutale Tobback-stijl”. Het thema "buitenlanders' c.q. "asielzoekers' wordt verondersteld tot de verbeelding van de kiezers te spreken.

De Franse oud-president Giscard d'Estaing tapte het afgelopen weekeinde uit hetzelfde vaatje, maar hij draaide de kraan wat verder open. Hij is 61 jaar en wil dolgraag nog een keer president worden. De enige kans die hij nog heeft is als François Mitterrand uiterlijk in 1995 het veld ruimt. Want nóg zeven jaar later is voor Giscard een ambtstermijn te ver. Dus probeert hij zich politiek te profileren tegenover andere potentiële kandidaten van centrum en rechts. In een bijdrage aan Le Figaro, getiteld "Immigratie of invasie?' laat hij met zoveel woorden weten dat Frankrijk voor de Fransen moet zijn. Hij wil af van het traditionele "ius solis', dat bepaalt dat iedereen die op Frans grondgebied wordt geboren het recht heeft op de Franse nationaliteit.

De "operatie-invasie' - zo wordt Giscards bijdrage aan de discussie inmiddels al genoemd. Via de de televisie heeft hij haar al kunnen uitbouwen, waarbij hij nauwelijks nadere nuanceringen aanbracht: “Als het woord (invasie) schokkend is, neem dan een ander woord, ik hecht niet aan een woord, zeg grote volksbewegingen.”

De oud-president bepleit verandering van de wetgeving die de verwerving van de Franse nationaliteit minder makkelijk maakt. Nu wordt ieder uit buitenlandse ouders in Frankrijk geboren kind dat vijf jaar in het land heeft gewoond automatisch Frans staatsburger bij het bereiken van de meerderjarigheid. Volgens voorstellen van de staatscommissie onder leiding van Marceau Long, vice-voorzitter van de Raad van State, zou daar in ieder geval een actieve wilsverklaring van de betrokkene bij moeten komen. Giscard wil dat iemand zeker tien jaar in Frankrijk woont voordat hij voor de Franse nationaliteit in aanmerking komt.

Zijn uitlatingen zijn Giscard op heel wat kritiek komen te staan. De socialistische oud-premier Mauroy schamperde: “Niemand is vergeten hoe Giscard weigerde in het Europese parlement te stemmen voor de opheffing van de parlementaire onschendbaarheid van Le Pen.” Het meest cynisch was staatssecretaris Kofi Yamgnane van sociale zaken en integratie: “Giscard d'Estaing heeft het recht de voorkeur te geven aan zwarten die diamanten uitdelen (...)”, een verwijzing naar de geschenken die Giscard als president zou hebben aangepakt van de toenmalige "keizer' Bokassa van de Centraal-Afrika. Jean-Marie Le Pen, de leider van het Nationale Front, verklaarde enthouasiast nu het politieke centrum van Frankrijk te zijn geworden, aangezien hij rechts was ingehaald. “RPR en UDF kopiëren ons programma”, zei hij.

In eigen gelederen zijn Giscards uitspraken niet zo goed gevallen. Het bestuur van de UDF, waarvan Giscard de eerste man is, bepleitte in een verklaring “een sereen debat over de echte problemen die aan de noord- en zuidkant van de Middellandse Zee leven.” De enige tijd geleden uit de RPR getreden burgemeester van Lyon, Michel Noir, meent dat het streven naar polarisatie op de kwestie van buitenlanders heilloos is: “Je kunt beter verkiezingen verliezen dan je ziel.”