Belgische en Franse para's kennen Afrika

BRUSEL-PARIJS, 25 SEPT. Het koste België en Frankrijk deze week weinig tijd om te besluiten troepen naar Zaïre te sturen. Nog geen etmaal na het uitbreken van de militaire muiterij in deze voormalige Belgische kolonie hadden Brussel en Parijs al besloten honderden para's naar Kinshasa te verschepen: Beide landen zijn vertrouwd en gewoon met militaire interventies in Afrika.

Zelfs toen de Franse regering bekend maakte dat één van de betrokken para's bij de actie is omgekomen, was er geen enkele politicus in Parijs te vinden die op stopzetting van de militaire operatie aandrong. Sterker nog, admiraal Jacques Lanxade kondigde aan dat er meer troepen naar centraal Afrika zullen worden gestuurd.

De snelle inzet van tenminste 450 Franse en 500 Belgische militairen is puur en alleen bedoeld om het leven te beschermen van de circa 11.000 Belgen en 4.000 Fransen in Zaïre, zo onderstrepen Brussel en Parijs. “Het is een humanitaire missie”, aldus de Belgische premier Martens.

Het is de tweede keer binnen een jaar dat België en Frankrijk in een gezamenlijke actie paratroepen naar Afrika sturen om hun eigen burgers te beschermen. Afgelopen oktober vlogen beide landen honderden para's naar Rwanda, evenals Zaïre een voormalige Belgische kolonie, dat in een bloedige burgeroorlog was verwikkeld.

De Belgisch-Franse samnenwerking gaat wat Zaïre betreft in ieder geval terug tot 1978. Toen werden zo'n 600 Franse en 1000 Belgische para's op spectaculaire wijze gedropt boven de kopermijnstad Kolwezi, in de zuidoostelijke Shaba, om daar honderden landgenoten te redden die in het nauw waren geraakt door een bloedige opstand van binnengedrongen rebellen. De operatie die een week duurde redde het autoritaire pro-Westerse bewind van president Mobutu, maar kostte honderden Zaïrezen, een kleine honderd buitenlanders en enkele para's het leven. Later werd een Panafrikaanse vredesmacht, bestaande uit onder andere Marokkaanse troepen, naar Zare gestuurd.

Frankrijk en België hebben naar eigen zeggen Zaïre dit keer duidelijk te verstaan gegeven dat de miltaire actie geenszins moet worden uitgelegd als steun aan het bewind van Mobutu. De Franse regering heeft Mobutu gisteren zelfs gemaand vaart te zetten achter de democratische hervormingen.

Frankrijk is in Afrika militair veel vaker actief dan België. Zo stuurde Parijs begin 1990 para's naar het door gewelddadige onrust en protesten geteisterde Gabon om daar 1.800 buitenlanders te evacueren. Ook die actie vormde uiteindelijk een onverholen steun aan het zittende bewind. En in de jaren tachtig speelden Franse troepen een zeer belangrijke rol in pogingen Libië terug te drijven uit Tsjaad.

Gabon en Tjsaad behoren tot het groepje voormalige Franse koloniën in Afrika dat nog steeds nauwe militaire samenwerkingsovereenkomsten met Parijs onderhoudt. De Franse troepen die gisteren Zaïre binnendrongen hoefden niet van ver te komen. Een gedeelte kwam uit bases in Tsjaad, een ander gedeelte uit de Centraal Afrikaanse Republiek.

In totaal heeft Frankrijk zo'n 3000 troepen gestationeerd in Senegal, Gabon, Tsjaad, Ivoorkust en de Centraal Afrikaanse Republiek. Eenzelfde aantal Franse militairen zit in Djibouti. Veel van deze troepen rouleren regelmatig met troepen in Frankrijk van de snelle-interventiemacht zodat deze kan wennen aan de veelal ruige Afrikaanse omstandigheden.

Afdelingen binnen de Franse snelle-interventiemacht worden ingezet om Afrikaanse legers te trainen. Zo is de 31-ste brigade die twee dagen geleden de muiterij binnen het Zaïrese leger begon, opgezet door Franse officieren. De 31-brigade kwam tot stand na de opstand in 1978 en was met name bedoeld om Mobutu een betrouwbare en gedisciplineerde legereenheid te bieden. Die trouw bleek deze week ver te zoeken toen Mobutu niet in staat bleek de soldaten te betalen. (AP, AFP, Reuter)