Zolang Bagdad nog massale vernietigingswapens heeft; Bush: geen vergelijk met Irak

WASHINGTON, 24 SEPT. De Amerikaanse president Bush heeft gisteren in een toespraak voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties gezegd dat er geen compromis mogelijk is met Irak zolang dat land zijn wapens voor massale vernietiging niet heeft ontmanteld. Bush wil ook dat er geen einde komt aan de economische boycot tegen Irak als Saddam nog aan de macht is. In de zelfde toespraak riep Bush op tot intrekking van de anti-zionisme-resolutie van de VN.

De overigens rustige Bush, wiens toespraak rechtstreeks op de Amerikaanse televisie was te zien, werd meer geagiteerd zodra hij over zijn oude vijand, Saddam Hussein, sprak. Op het moment van zijn toespraak werden de VN-inspecteurs, die plannen voor het ontwikkelen van kernwapens hadden ontdekt, nog door Iraakse militairen vastgehouden. President Bush wil snel steun verwerven van de Verenigde Naties voor een gewapende escorte van de helikopters van de VN-inspecteurs in Irak. Hij beschuldigde Saddam van ontduiking van het wapenstilstandsakkoord, omdat hij zijn wapenarsenaal opnieuw aan het opbouwen was. “Saddam gaat door met het bouwen van zijn wapens voor massale vernietiging en met het bruut onderdrukken van het Iraakse volk”, zei Bush. Amerika overlegt met bondgenoten over mogelijke stappen tegen Irak.

In het Pentagon in Washington zijn al plannen gemaakt voor het sturen van gevechtsvliegtuigen, gepantserde helikopters, tank- en radarvliegtuigen en 3.000 man grondpersoneel. Het kost wel een week voor Amerika militair kan opereren in Irak. Extra voorzorgmaatregelen zijn geboden, want Saddam kan zijn luchtverdediging die tijdens de Golfoorlog was vernietigd, deels hebben opgebouwd. Bush wil een dezer dagen beslissen over militaire stappen tegen Irak. De eerste fase zou bestaan uit een escorte van Amerikaanse militaire helikopters en vliegtuigen voor de VN-helikopters. Als die door Iraakse strijdkrachten worden uitgedaagd, kan worden overgegaan tot bombardementen van verdachte bunkers of gebouwen waar Saddam zijn verboden wapenarsenalen opslaat of produceert. Er zijn zware bommen voor nodig om de bunkers te penetreren.

Bush maakte gisteren ook een gebaar naar Israel door aan de Algemene Vergadering voor te stellen om de resolutie die zionisme gelijk stelt aan racisme in te trekken. “Door het onvoorwaardelijk intrekken van deze resolutie, zullen de Verenigde Naties hun geloofwaardigheid vergroten en de vrede bewaren”, zei Bush. Er is in de VN nog geen sterke Amerikaanse lobby voor intrekking omdat er nog lang geen meerderheid van de Algemene Vergadering voor is te vinden. Maar Bush maakte zo wel duidelijk dat hij Israel niet alleen hard wil vallen maar ook wil steunen bij een vredesconferentie over het Midden-Oosten.

Het intrekkingsvoorstel is ook een verbale vergoeding voor vier maanden uitstel van een Amerikaanse kredietgarantie van 10 miljard dollar aan Israel voor de kosten van de opvang van immigrerende Sovjet-joden. President Bush heeft deze kredietgarantie uitgesteld om Israel te dwingen tot staking van het bouwen van nieuwe joodse vestigingsplaatsen in de bezette gebieden. Zo hoopt Bush de kansen van een vredesconferentie over het Midden-Oosten te vergroten. Het Congres zal Bush waarschijnlijk zijn zin geven, ondanks de inspanningen van de invloedrijke Israel-lobby tegen het uitstel van de garantie.

President Bush stond gisteren voor de VN daarentegen duidelijk op de bres voor Israel. “Zionisme is niet een beleid, het was een idee dat leidde naar het huis van het joodse volk in de staat Israel”, zei hij. Het gelijk stellen van zionisme met racisme komt volgens Bush neer op verwerping van Israel. De resolutie verdraait bovendien de geschiedenis en negeert het lot van joden in de Tweede Wereldoorlog en door de geschiedenis heen, aldus Bush. De Verenigde Naties kunnen niet “tegelijkertijd vrede zoeken en het bestaansrecht van Israel betwisten”, aldus Bush. Er was in tegenstelling tot vorig jaar geen tussentijds applaus van de aanwezigen.

De toon van Bush' toespraak, die was aangekondigd als een belangrijke verklaring over het buitenlandse beleid, was minder triomfantelijk dan de VN-toespraak vorig jaar, toen de president uitweidde over de Nieuwe Wereldorde, het verdrijven van Saddam uit Koeweit en de instorting van het communisme. Dit jaar moest hij al vaststellen dat nieuw nationalisme zich deed gelden in vroeger communistische gebieden. Bush sprak niet over het “einde van de geschiedenis” maar over de “hervatting van de geschiedenis” na het einde van de Koude Oorlog. “Het communisme heeft de geschiedenis jarenlang gevangen gehouden en het schortte oude geschillen op, onderdrukte etnische wedijver, nationalistische ambities en oude vooroordelen. Toen het communisme verdween, kwam uitgestelde haat tot leven”, zei hij.

Bush was bescheiden over de Amerikaanse ambities. Het ging hem niet om een “Pax Americana” maar om een “Pax Universalis”, zei hij gisteren. Hij bepleitte meer politieke samenwerking in VN-verband, slechting van de handelsbarrières door de GATT-conferentie en een mechanisme om grensdisputen tot een vreedzame oplossing te brengen.