Spionagechef Wolf terug in Duitsland

BONN, 24 SEPT. Markus Wolf, de vroegere spionagechef van de DDR, is terug in Duitsland. Begeleid door de Oostenrijkse politie meldde hij zich vanmorgen in het Beierse grensplaatsje Gmain. Hij is direct aangehouden en voor verhoor overgebracht naar het gerechtshof in Karsruhe.

Of Wolf, tegen wie al maanden een aanhoudingsbevel wegens (het aanzetten tot) spionage liep, in voorarrest wordt genomen of op vrije voeten komt zou de rechter-commissaris na het verhoor beslissen, aldus een woordvoerder van het openbaar ministerie in Karsruhe vanochtend.

Wolf had de afgelopen dagen zijn komst naar Duitsland al aangekondigd, onder andere in interviews met de weekbladen Bunte en Der Spiegel (interviews waarvoor hij volgens andere Duitse media 55.000 en 100.000 mark ontving). Hij stelde als voorwaarde dat hij in Duitsland niet zou worden vervolgd en dreigde anders in de rechtszaal “erg pijnlijke dingen” over hoge Westduitse gezagsdragers en politici te zullen vertellen. De Duitse minister van justitie, Kinkel, en de procureur-generaal, Stahl, hadden al verklaard dat zij niet zouden voldoen aan zulke voorwaarden.

Eind augustus was Wolf uit Moskou per vliegtuig naar Wenen gereisd, waar hij op vertoon van zijn DDR-paspoort werd toegelaten en zich daarna enige dagen op een geheim adres schuilhield. Nadat berichten over zijn aanwezigheid in Oostenrijk waren verschenen, vroeg Duitsland om uitlevering. Wolf verzocht in Oostenrijk vervolgens vergeefs om politiek asiel. Zijn beroep daartegen liep nog. Pogingen om in Zweden politiek asiel te krijgen waren ook mislukt.

Wenen wilde hem, als "politiek' verdachte, weliswaar niet uitleveren maar had hem vanmorgen als “ongewenste vreemdeling” aangemerkt. Het heette dat China hem had willen opnemen, maar daar wilde Wolf zelf niet heen. In hoeverre zijn terugkeer naar Duitsland vrijwillig is, is onduidelijk. Een woordvoerder van het ministerie van justitie in Wenen, dat door de commotie in Duitsland en de juridische patsituatie met hem omhoog zat, zei dat hij met zijn vertrek “gevolg heeft gegeven aan het hem opgelegde verblijfsverbod in Oostenrijk”.

Markus "Mischa' Wolf vluchtte met zijn joods-communistische ouders in 1933 uit Berlijn naar de Sovjet-Unie, waar hij zijn opleiding en spionage-training kreeg. Na de oorlog kwam hij als lid van de groep-Ulbricht naar Oost-Duitsland, waar hij in 1958, als 35-jarige, hoofd werd van de DDR-spionage en eerste plaatsvervanger van Ericht Mielke, de DDR-minister voor staatsveiligheidsdienst (Stasi). Wolf, die het grote Oostduitse agentennet in de Bondsrepubliek opzette, legde de leiding van de zogenoemde hoofdafdeling IV (spionage) van Mielke's ministerie in 1985 neer wegens meningsverschillen met de SED-top.