Oude angsten

"Midden-Europa voelt zich vrij, maar onveilig' luidt de kop boven het artikel van Hans Nijenhuis over verbijsterende verschuivingen in Europa (NRC Handelsblad, 21 september).

Oude hartstochten en angsten komen boven. De verleiding, ook voor Duitslands Westerse buren, is terug te grijpen op achterhaalde visies, op de balance of power. Frankrijk stelt Hades-raketten op in de Elzas en probeert in economische verstrengeling met België een tegenwicht te zoeken voor Duitslands expansie. Maar dit geeft geen toekomst. Zelfs tezamen kunnen Frankrijk en Engeland geen echt tegenwicht vormen tegen de Duitse werkelijkheid. En het is juist de koppeling met Amerika te behouden, maar uiteindelijk biedt dit geen zekerheid.

In de jaren vijftig heeft West-Europa gekozen voor integratie en verzoening. Die lijn moet niet verlaten worden, nu het moeilijk wordt. Effectieve Westeuropese eenwording is op lange termijn het enige reële antwoord op de gesignaleerde destabilisering. De huidige Bondsrepubliek (ook Genscher) heeft een radicaal andere gezindheid dan het Duitse Rijk van Bismarck, Wilhelm II en Hitler. Maar dezelfde, door economie en geografie ingegeven impulsen zijn daar werkzaam als, bij voorbeeld, in Frankrijk wanneer het om moslim-landen gaat. Ook dan dreigt Franse Alleingang! Ook dan winden wij ons op, maar niet zoals wanneer het om Duitsland gaat.

Nederland wil een "Atlantisch bruggehoofd' zijn. Het moet bovendien "brug' zijn, schakel tussen Londen en Bonn, zo moeilijk het is. Een meerhoek moet de oude as Parijs-Bonn vervangen, waarin Bonn vaak de rol van stille vennoot kreeg toebedeeld. Bedachtzaamheid is nodig, willen we nu erin slagen het evenwicht te bewaren tussen de spoken van het verleden, de emoties van nu en de eisen van een gezamenlijke toekomst.