Joden in VS woedend op Shamir

TEL AVIV, 24 SEPT. Voordat Oded Ben Ami, de verslagger van radio Israel in Washington, Richard Cohen, een politieke commentator van de Washington Post, aan het woord liet introduceerde hij hem zaterdag bij de luisteraars als een Amerikaanse jood wiens hart op de goede plaats zit. Dat was wel nodig ook want Israeliërs die niet beter weten, zouden Richard Cohen wegens zijn vlijmscherpe kritiek op premier Yitzhak Shamir eerder in de categorie van Israels vijanden hebben ingedeeld. “Die man”, zei de Amerikaan “begrijpt absoluut niets van de Amerikaanse politiek en de Amerikaanse joden”.

Volgens Richard Cohen heeft Shamir de onvergeeflijke fout gemaakt het Amerikaanse jodendom te mobiliseren voor een niet te winnen gevecht tegen president George Bush over de ontkoppeling van de nederzettingenpolitiek van de bankgarantie van 10 miljard dollar voor de opvang van de joodse massa-immigratie uit de Sovjet-Unie. Ook was hij zeer gebelgd over de manier waarop Shamir inspeelde op het vermeende schuldgevoel van de Amerikaanse joden over de Holocaust, om hen weer een keer voor Israels karretje te spannen.

Richard Cohen en andere Amerikaanse joden hebben Israel de afgelopen dagen via de media laten weten dat ze zich zo'n schuldgevoel over de passieve houding van het Amerikaanse jodendom ten tijde van de slachting van het Europese jodendom niet meer willen laten aanpraten. Als de Amerikaanse joden Israel willen steunen, doen ze dat omdat ze Israels politiek juist achten. Als ze het oneens zijn met Israel, willen ze zich niet de mond laten snoeren.

Tot ontsteltenis van Jeruzalem wordt er nu ongekende kritiek geuit. Zelfs de stichting van een nederzetting morgen bij Kalkilya, op de "groene lijn' (bestandslijn voor 1967), is bij de Amerikaanse joden op dit moment slecht gevallen, onder andere omdat er onzekerheid heerst of een deel van de nederzetting toch niet nèt in bezet gebied zou liggen.

Niet alleen president Bush, maar ook de meeste leiders van de grote Amerikaanse joodse gemeenschap voelen zich door Shamirs nederzettingenpolitiek misleid. Ze zijn woedend dat hij hen dit gevecht tegen Bush wil laten voeren. “Het Amerikaanse jodendom kan niet te allen tijde aan de kant van Israel staan als de demonstratieve nederzettingenpolitiek wordt voortgezet”, is volgens het blad Maariv van gisteren de essentie van de waarschuwing die Amerikaanse joodse leiders bij Zalman Shoval, Israels ambassadeur in Washington, op tafel hebben gelegd. Na dit onderhoud hebben deze Amerikaanse joodse persoonlijkheden ervoor gezorgd dat hun opvattingen via de Israelische pers ook het Israelische volk zouden bereiken.

“Shamir spuwt niet alleen president Bush in het gezicht maar ook het Congres en de Amerikaanse burgers. De joodse gemeenschap kan en wil die politiek niet verdedigen. Er zijn enkele ministers (in Israel) die de zwakste plekken van president Bush opzoeken. Dat is bezopen en vernietigend. Na de gevaarlijke uitdrukkingen van minister Rehavam Ze'evi ("Bush is een antisemiet en leugenaar') is een nieuwe nederzetting het laatste waarop we zitten te wachten. Dat zou gewoon een ramp zijn.” Die harde woorden kwamen uit de mond van een Amerikaanse joodse leider die volgens Maariv tot voor kort de Likud-politiek had gesteund. Andere Amerikaanse joodse leiders, zoals Andre Siegman van het Joodse Wereldcongres en Abraham Foxman van de Liga tegen Antisemitisme Bnai-Brith, lieten zich tegenover de Israelische media, radio en pers, in soortgelijke bewoordingen uit.

Israelische politici hebben er de grootste moeite mee dit onafhankelijke optreden van de Amerikaanse joodse leiders te aanvaarden. De Likud-parlementariër Michael Kleiner sprak onmiddellijk van “laffe getto-joden”. Het is een Pavlov-reactie, die hier vaak valt te beluisteren als joden uit de diaspora kritiek op Jeruzalem hebben. Van de Amerikaanse joden wordt nog steeds verwacht dat ze de Israelische politiek kritiekloos steunen.

De Amerikaanse joden zijn dat nu beu omdat ze door Jeruzalem niet willen worden meegesleurd in een politiek die het Amerikaanse jodendom in de VS in politiek drijfzand kan brengen. Al lang is er onder het Amerikaanse jodendom een tendens waar te nemen om ten behoeve van de eigen joodse gemeenten afstand van Israel te nemen. Het conflict Shamir-Bush werkt hierbij als een katalysator.