PROEFJES

BOEM: 52 leuke natuur- en scheikundeproeven voor onderzoekers van 9 tot 99 jaar door Felix Eijgenraam 112 blz., geïll., Aramith 1991, f 19,90 ISBN 90 6834 091 3

De echte natuuronderzoeker waagt zich bij voorkeur op onbekend terrein. Nieuwsgierig als hij is, laat hij een vlieger op in een onweersbui, zoals Benjamin Franklin in 1891, of bindt een radioactief preparaat op zijn arm, zoals Pierre Curie in 1901. Alles voor de wetenschap.

Ook de jonge onderzoeker is zich, op zoek naar spektakel, van geen gevaar bewust. Het verschil is echter dat hij (of zij) wordt tegengewerkt door ouders, die angstvallig over gootsteenkastjes waken en stopcontacten beveiligen.

In BOEM, een selectie uit de gelijknamige stukjes op de vrijdagse kinderpagina van deze krant, heeft Felix Eijgenraam ruim vijftig proefjes bijeengebracht die de jonge onderzoeker zelf kan uitvoeren. Dit al dan niet onder toeziend oog van de ouders, die meer dan geïnteresseerd zullen toekijken hoe zoon- of dochterlief een brandende lucifer in een schaal spiritus werpt. Ingeleid door een geestig verhaaltje en een lijst benodigdheden, volgt in heldere kookboektaal de omschrijving van de proef alsmede de verklaring. De jonge onderzoeker leert al doende wat luchtdruk is, maakt een batterij van een citroen, bouwt zijn eigen hovercraft en nog veel meer.

Wat Eijgenraam vergeet, is dat de echte onderzoeker zich per definitie niet houdt aan voorschriften. Die slaat zelfstandig aan het experimenteren. Een enkele keer moedigt Eijgenraam dat ook aan, zoals in het hoofdstukje over voorkeursrichtingen bij scheuren: ""Hoe zit het bijvoorbeeld met de blaadjes van je schrijfblok, met enveloppen, met foto's? Proberen maar - en vergeet vooral het telefoonboek niet!' Maar bij het ontregelen van de kleuren-tv met een magneetje toont hij zich al voorzichtiger: ""Geen al te sterke magneet gebruiken, want dan kan de kleurenchaos wel dagen of weken aanhouden en daar krijg je misschien gedonder mee.'

In het hoofdstukje over de ontleding van water in waterstof en zuurstof zwijgt Eijgenraam wijselijk (of betuttelend?) over een mogelijk spectaculair vervolg op het beschreven experiment. Voor de talentvolle onderzoeker is dit geen bezwaar. Die brengt beide opgevangen gassen nieuwsgierig bij elkaar, houdt een lucifer bij het mengsel en: BOEM!