PLEIJ

De bespreking van Herman Pleij's boek "Het Nederlandse onbehagen' door Herman Vuijsje (Boekenbijvoegsel 13-7-1991) gaat voorbij aan de koppeling van de Nederlandse identiteit met de godsdienst, die deze eeuwenlang heeft gehad.

Vanaf het ontstaan van de Republiek der Verenigde Nederlanden kan de Nederlandse identiteit niet losgedacht worden van het strijdbare calvinisme, dat de belangrijkste drijfveer was voor de onafhankelijkheid van de Republiek. Maar ook de meer tolerante doperse en vrijzinnige stromingen van het protestantisme hebben bijgedragen aan die identiteit. Deze koppeling van de natie met de godsdienst heeft Nederland gemeen met Israël en het Pennsylvanië van de Quakers. Door de ontzuiling en de secularisatie is de herinnering aan deze belangrijkste component van het ontstaan van de Nederlandse natie, en dus van de Nederlandse identiteit, langzaam uit het nationale geheugen aan het verdwijnen. Alleen in kringen van klein rechts wordt deze koppeling nog altijd met nadruk gelegd. Is dit misschien de reden, dat al die progressieve intellectuelen, die zich nu ineens zo druk maken over het verval van de Nederlandse identiteit, en de uitlevering daarvan aan een semi-angelsaksische identiteit, aan deze koppeling met de godsdienst voorbijgaan?