GUATEMALA

1. Crónica de una muerte anunciada door Gabriel Garcia Marquez,Oveja negra 1989 2. Popol Vuh door Albertina Saravia, Piedra Santa 1991 3. Los versos satanicos door Salman Rushdie,Diverse uitgevers (min. van cultuur, Spanje) 1989 4. El general en su labirinto door Gabriel Garcia Marquez, Mundador 1989 5. Las nuevas realidades door Peter Drucker, Hermes 1990 6. El Senor Presidente door Miguel Angel Asturias, Piedra Santa 1991 7. El péndulo de Foucault door Umberto Eco, Lumen (Spanje) 1989 8. El hombre que parecia un caballo door Rafael Arevalo Martinez, Educa 1982 9. El baile de la Conquista, anoniem, Piedra Santa 1991 10. Primeras Letras door Octavio Paz, Seix Barral (Barcelona) 1990

In Guatemala wordt weinig gelezen. Het merendeel van de bevolking is analfabeet en leeft ver onder de armoedegrens. Men luistert naar de radio of kijkt naar een van de vele commerciële TV-stations. Kranten zijn soms al moeilijk op te sporen en de spaarzame boekhandels die in Guatemala Stad zijn te vinden, doen sterk denken aan de doorsnee stationskiosk in Nederland: het houdt, wat het aanbod betreft, niet over.

In de meeste librerias in Zona 1 van Guatemala Stad liggen literatuur, studieboeken en stripverhalen door elkaar uitgestald. De boeken zijn verpakt in plastic hoesjes, waardoor even doorbladeren nogal lastig is. Meestal is van iedere titel maar één exemplaar voorhanden.

Een landelijke boeken top-10 bestaat niet in Guatemala, maar het sterk op het Amerikaanse weekblad Time gelijkende periodiek Crónica publiceert wekelijks verkoop-lijsten van, afwisselend, de boekhandels Piedra Santa, Pelayo en Artemis uit Guatemala Stad en El Pensativo uit Antigua Guatemala, de schilderachtige vroegere hoofdstad waar nu veel westerlingen een cursus Spaans volgen.

De verkooplijsten van de laatste drie maanden zijn zeer verschillend. Meestal duurt het niet langer dan drie weken voordat dezelfde boekwinkel weer aan bod komt, maar de lijst is dan al compleet veranderd. Je zou denken dat Guatemalteken snel op een boek raken uitgekeken, maar het lijkt er meer op dat iedere zaak met name wil tonen welke boeken ze te bieden hebben, in plaats van wat ze goed verkopen.

Na lang en ingewikkeld rekenen is bovenstaand rijtje ontstaan, dat met totaal zeven regionale titels toch een duidelijk Centraal-Amerikaans stempel draagt. Niet geheel onverwacht is de aanwezigheid van de beide Nobelprijswinnaars Octavio Paz (nr. 10) en Gabriel Garcia Marquez (1 en 4). Met name Garcia Marquez is populair in Guatemala; naast de twee romans in de top-10 worden ook zijn verhalen goed verkocht.

In 1967 werd de Nobelprijs voor de Literatuur uitgereikt aan de Guatemalteek Miguel Angel Asturias (1899-1974). Zijn eerste en belangrijkste roman El Senor Presidente schreef hij in de periode 1925-1932 in Parijs, maar het boek werd pas in 1946 in zijn eigen land gepubliceerd. De roman, die handelt over de "typische' Latijns-Amerikaanse dictator, was gebaseerd op het 22 jaar durende, brute bewind van Manuel Estrada Cabrera. Asturias was politiek zeer actief in zijn land en steunde altijd de, meestal kortdurende, hervormingsgezinde regimes, hetgeen hem later op een verbanning kwam te staan. Asturias werd gedurende zijn Parijse tijd sterk beïnvloed door Joyce en de surrealisten Breton en Elouard, maar hij verwerkte in El Senor Presidente ook stilistische elementen uit de oude Indiaanse vertellingen van Guatemala. Hij was een groot liefhebber en voorvechter van de in zijn land onderdrukte Maya-cultuur, en publiceerde al op jonge leeftijd een Spaanse versie van het klassieke Indiaanse verhalenboek Popol Vuh, dat is gebaseerd op de geschiedenis en legendes van de Quiché-Indianen uit de Guatemalteekse hooglanden.

Een Engelse, geïllustreerde uitgave van Popol Vuh, gebaseerd op de Spaanse vertaling van Albertina Saravia uit 1967, is te vinden op nr. 2. Het boek geniet nog steeds grote populariteit in Guatemala, met name als voorleesboek voor kinderen.

En baile de la Conquista (9), vindt zijn oorsprong in soortgelijke verhalen als het Popol Vuh, al handelt dit werk over een recentere periode; de tijd van de ontdekking van Amerika. Ook nr. 8, de uit 1914 daterende verhalenbundel El hombre que paracia un caballo, van Rafael Arevalo Martinez, bevestigt de indruk dat de jonge generatie Guatemalteekse schrijvers het in populariteit moet afleggen tegen de nationale "klassiekers'.

Wat de niet-Spaanse titels betreft is, naast de bekende internationale bestsellers van Eco (nr. 7) en Rushdie (nr. 3), alleen het boek van de Amerikaanse business and industry-consultant Peter Drucker nog opvallend. Deze voormalige hoogleraar en columnist van The Wall Street Journal combineert in Nuevas realidades (nr. 5) moderne wetenschap met humanisme om zijn visie op de internationale politiek en economie te geven. Of, zoals de flaptekst stelt: ""Drucker nodigt ons uit om beide delen van de hersenen te gebruiken''.