Serendipiteit

In tegenstelling tot wat Hans Renders (NRC Handelsblad, 16 september) suggereert biedt de computer juist ongekende mogelijkheden voor serendipiteit. Voor het "bladeren' in zeer grote gegevensbestanden bestaan ook binnen de universiteiten systemen die heel wat meer mogelijkheden voor "toevallige vondsten' bieden dan kaartcatalogi en het lopen langs de schappen.

Het systeem van "gesloten' magazijnen waar je niet in kunt rondneuzen, was overigens in Nederlandse universiteitsbibliotheken gebruikelijk lang voor de computer werd ingevoerd. Daarentegen zijn er in binnen- en buitenland vele "geautomatiseerde' bibliotheken met een open opstelling. Voorbeelden daarvan zijn de openbare bibliotheken en de grootste Letterenbibliotheek in Nederland, die van de Rijksuniversiteit Utrecht. De computer vormt daar geen enkele belemmering voor het ambachtswerk.

Uit onderzoek bij de Groningse universiteitsbibliotheek is gebleken dat de geautomatiseerde catalogus juist tot een toename van de serendipiteit leidt. Na invoering steeg het aantal uitleningen dan ook aanzienlijk, omdat men meer boeken leende dan waar men voor gekomen was. Helaas bleek dat de geleende boeken ook sneller dan voorheen werden teruggebracht. Kennelijk vielen al die toevallige vondsten wat tegen. Dat strookt met de ervaring dat serendipiteit wel mooi is, maar zelden tot een werkelijk bruikbare vondst leidt. Daar kunnen computers ook niets aan veranderen.