Geduld

Op een tentoonstelling zei iemand tegen de Amerikaanse beeldhouwer John Chamberlain dat zijn werk wel mooi maar ook al vijfentwintig jaar hetzelfde was. Maar na zoveel jaren, was het antwoord van de kunstenaar, kan ik het veel beter.

Het verlangen naar snelle verandering en naar artistieke opwinding is bijna een soort ziekte in onze cultuur. Mensen worden er ongeduldig van. Dat ongeduld maakt dat er slordig wordt gekeken en haastig wordt gelezen. Maar een kunstwerk is een staat van voltooiing. Het reflecteert de gevoeligheid en de intelligentie van een kunstenaar die in het betreffende voorwerp een complete vorm gekregen heeft. Zijn status is er één van langdurigheid en ons antwoord daarop zou een langdurig kijken moeten zijn.

De huidige culturele praktijk, in musea en in de media, leidt er echter toe dat het publiek al snel om weer iets anders en iets nieuws vraagt.

Wat al wat langer bestaat, verdwijnt makkelijk uit het bewustzijn - en ook dat draagt niet bij tot zorgvuldige, gedifferentieerde waarneming en beoordeling.

Vorige week zag ik, in de galerie van Konrad Fischer in Düsseldorf, een aantal nieuwe werken van Carl André. Het waren nog steeds (en dat al vijfentwintig jaar) eenvoudige geometrische vormen van tegen elkaar gelegde metalen platen op de vloer. Vijf werken waren niet meer dan een rechte lijn van veertien platen van 15 x 30 cm, steeds twee soorten metaal alternerend. De in de vijf werken gebruikte metalen zijn: ijzer, zink, lood en koper. Hun titel: Sonnetten.

Carl André is zo'n kunstenaar die, net als John Chamberlain, al lang meegaat. De afgelopen jaren wordt zijn werk minder getoond dan daarvoor. Elk serieus museum heeft stukken van hem in de collectie, en veel mensen hebben, geloof ik, het idee zijn werk nu wel gezien te hebben. Ondanks de simpele methode is het echter nooit hetzelfde. De vijf Sonnetten zijn wonderbaarlijk in hun zachtaardige, intieme maat. Het is alsof je een kunst waarvan je alles denkt te weten, weer opnieuw ziet. Die kracht, die alles te maken heeft met artistieke ervaring en met beheersing van het metier, is zeldzaam en onvervangbaar.