François Mitterrand slaat drie vliegen in één klap in Duitsland; "Frankrijk vreest dat een ongelimiteerde uitbreiding van de EG haar einde kan inluiden'

BONN, 20 SEPT. Samen met bondskanselier Helmut Kohl heeft de Franse president François Mitterrand op de eerste dag van zijn driedaagse bezoek aan Duitsland drie vliegen in één klap geslagen. Namelijk met een Franse koerscorrectie jegens de Duitse hereniging en de Oosteuropese hervormingslanden; het bilaterale Duits-Franse initiatief voor een Europese vredesbewarende macht in Joegoslavië, bij voorkeur met een VN-mandaat, dat ook speculaties over een Duitse "Alleingang' inzake Joegoslavië tegengaat en tenslotte met de verzekering dat Frankrijk en Duitsland (inclusief de nu geïntegreerde, vroegere DDR) ook in een uitgebreide Gemeenschap nauw, en als leidende landen, willen blijven samenwerken.

Frankrijk trof kort geleden in de EG, tot ergernis van de Bondsrepubliek, het begin van toetredingsonderhandelingen met Polen, Hongarije en Tsjechoslowakije met zijn veto, zoals het ter bescherming van Franse boeren ook bezwaar maakte tegen de invoer van goedkoop vlees uit Oost-Europa.

De Franse president zei gisteren op een persconferentie in Berlijn dat Oosteuropese landen die zich richten op vrijheid en democratie het recht hebben om lid van de EG te worden. Maar, zei hij erbij, zij moeten daarvoor wel geschikt zijn, onder meer naar hun interne structuur. Voor eind 1993 zou de Europese Commissie daarom per land een inventariserend rapport, met termijnen en voors en tegens van zijn toetreding, moeten maken.

De EG heeft geen behoefte aan nieuwe leden waarvan de structuur op “openbreken” staat, zoals Joegoslavië, dat volgens Mitterrand wellicht nog maar het “voorspel” laat zien van “talrijke conflicten” in Oost-Europa. Frankrijk is voor het zelfbeschikkingsrecht, maar “niet voor een wild zelfbeschikkingsrecht in alle richtingen”, waarschuwde hij.

Een ongelimiteerde uitbreiding zou het einde van de EG kunnen inluiden, zei hij ook. “Het probleem is dat de rest van Europa op het politieke en economische niveau van de Gemeenschap moet worden gebracht. We moeten de EG niet prijsgeven aan onmacht en verval”, aldus de Franse president. De verdragen over de Europese politieke en monetaire unies moeten wat hem betreft nog dit jaar klaar en in 1993 van kracht zijn: “Elke vertraging zou een mislukking betekenen”.

In de gemeenschappelijke verklaring van Kohl en Mitterrand over de eventuele inzet van een Europese vredesmacht in Joegoslavië en van buffereenheden tussen de strijdende partijen zijn over en weer concessies gedaan. Zo had Mitterrand gistermorgen in Bonn ermee ingestemd dat aan de formulering dat er een “vreedzame en rechtvaardige” oplossing moet komen toegevoegd werd dat “de volken van Joegoslavië” (als de Kroaten en Slovenen) met zo'n oplossing akkoord moeten gaan, wat op een zekere praktische erkenning van hun zelfbeschikkingsrecht neerkomt. Kohl moest ermee akkoord gaan dat Mitterrand liet vastleggen dat de Joegoslavische volken de rechten van minderheden (zoals die van de Serven in Kroatië) moeten respecteren.

Als laatste staatshoofd van een belangrijk Europees land bezocht Mitterrand in december 1989 tot irritatie van Bonn de toen al wegkwijnende DDR. In het voor zijn bezoek daarom ook symbolisch belangrijke Berlijn noemde Mitterrand gisteren de Frans-Duitse vriendschap “een overwinning op de geschiedenis”. Hij keek optimistisch vooruit naar een Europa “waarin Frankrijk en Duitsland samen hun gewicht in de schaal leggen”. Voor Frans wantrouwen jegens Duitsland, voor passiviteit of Frans “remmen” van de politieke en economische ontwikkeling in Oost-Europa, hoeft niet te worden gevreesd, maakte hij duidelijk.

Ook over een andere kwestie die de Duitsers kopzorgen geeft, namelijk die van de Franse tactische kernwapens van het type Hades (die qua bereik alleen doelen in West- en Midden-Europa kunnen treffen), probeerde de Franse president enige geruststelling te bieden. Hij beloofde dat Frankrijk niet afzijdig zal blijven als de Sovjet-Unie en de VS over de afschaffing van dergelijke wapens onderhandelen.

De Duitse gastheer liet zich in de sfeer van de symbolische gestes ook niet onbetuigd. Zo kreeg Mitterrand van bondspresident Richard von Weizsäcker bij een gemeenschappelijk bezoek aan slot Sanssouci in Potsdam een brief die de Pruisische kroonprins Friedrich II, de latere Frederik de Grote, in 1739 aan de Franse filosoof Voltaire schreef.