Drie verknipte vrouwen en de terreur van de slanke lijn

Voorstelling: Eten door Carrousel. Tekst en regie: Matin van Veldhuizen; decor: Sanne Danz; spel: Lineke Rijxman, Trudy de Jong, Ditha van der Linden. Gezien: 19-9 Toneelschuur Haarlem. Aldaar t-m 21- 9, daarna elders t-m 16-11.

Een even primitieve als effectieve manier om genegenheid voor een ander te tonen is hem of haar eten voor te zetten. Eten roept een gevoel van veiligheid en warmte op. Tegelijkertijd gaat eten ook vaak gepaard met stil verdriet. Vooral bij vrouwen, schijnt het. Obsessieve eetgewoonten: anorexia nervosa, bulimia (vraatzucht) en alles wat daar tussen zit - het zijn problemen die op het ogenblik meer dan ooit in de belangstelling staan. Eten, het nieuwe toneelstuk van Matin van Veldhuizen, heet dan ook terecht "een stuk over deze tijd'.

Anders dan bij haar meeste toneelstukken heeft Matin van Veldhuizen zich deze keer niet laten inspireren door romans of levens van vrouwelijke auteurs maar door de praktijk. Wel duidt de keuze van het onderwerp, net als in het verleden, op een duidelijke behoefte vrouwen aan het woord te laten. In de door haar zelf geregisseerde voorstelling bij theatergroep Carrousel krijgen de actrices daar alle gelegenheid toe - mannen komen in het stuk niet voor.

De personages in Eten zijn drie zusjes die allemaal gepreoccupeerd zijn door voedsel. Bé heeft last van extreme vreetbuien, Anna heeft anorexia gehad en Jo lijdt onder het feit dat ze nu eens te zwaar is en dan plotseling kilo's afvalt, haar gewicht schommelt als een jojo heen en weer. Geen van hen weet raad met zichzelf, zo blijkt als ze op de sterfdag van hun moeder bijeen komen. Gezeten op een gigantisch zitmeubel en met flessen wijn onder handbereik, kunnen ze over niets anders praten dan hun uiterlijk en de frustraties die dat bij hen veroorzaakt.

Drie verknipte wezens als gevolg van de terreur van de slanke lijn. Je zou kunnen zeggen dat deze vrouwen het slachtoffer zijn geworden van een (mannen)maatschappij die voorschrijft dat ze “niet meer ongestraft oud (mogen) worden- mooi oud met fijne rimpels- en sappige vetrollen”, zoals een van hen spijtig constateert. Maar in plaats van begrip voor elkaars leed, maken ze elkaar gek met opmerkingen over kletsende dijen en zwabberende borsten. We zien hoe Lineke Rijxman, Ditha van der Linden en Trudy de Jong als drie giftige slangen hun onlustgevoelens afreageren door elkaar zonder mededogen erop te attenderen dat ze niet aan het ideaalbeeld van de vrouw voldoen.

Op speelse en luchtige wijze relativeert Matin van Veldhuizen zodoende het belang dat men hecht aan het uiterlijk en voorkomt ze dat het stuk een onverteerbaar zelfbeklag wordt waar een therapeutische werking vanuit moet gaan. De tekst is opgebouwd uit korte, puntig geformuleerde zinnetjes, maar hoe aangenaam dit ook moge zijn, de voorstelling kon me maar matig boeien, zeker toen ik halverwege het idee kreeg dat de noodzaak om het stuk nog langer te laten duren verdwenen was. Aan het slot leefde de voorstelling weliswaar op, maar warm of koud werd ik er ook toen niet van.