Sluipschutter overheerst het stationsplein in Zagreb; Inwoners hebben radio inmiddels leren wantrouwen

ZAGREB, 19 SEPT. Rond elf uur, na het tweede luchtalarm van deze dag in de Kroatische hoofdstad Zagreb, komen honderden mensen die hun toevlucht hadden gezocht in een betonnen voetgangerspassage op het stationsplein, weer de trap op. Meteen worden zij onder vuur genomen door een sluipschutter vanuit een naburig flatgebouw, die het stationsplein ook al eerder op de ochtend onveilig had gemaakt. Elke drie seconden ketsen zijn kogels op het asfalt. De honderden vluchten, luid schreeuwend, de trappen weer af.

Bijna twee uur duurt de heerschappij van de sluipschutter over het stationsplein, tot aan het volgende luchtalarm rond één uur. De voetgangerstunnel heeft gelukkig nog andere uitgangen, maar de vele trams die voor het station hun halte hebben, voeren steeds nieuwe groepen mensen aan die kuierend naar hun overstapje of de stationshal, worden geconfronteerd met de knallen van het wapen en het ketsen van de kogels en dan als bij toverslag uiteen stuiven.

Rond twaalf uur vuurt de sluipschutter behalve kogels ook een geweergranaat af. Nu zoeken ook voorbijgangers in de wijde omtrek van het hotel dekking. Zo'n honderd mensen zoeken hun toevlucht in de lobby van een negentiende eeuws hotel aan het plein, waarvan een der restaurants eveneens onder vuur is genomen. Om één uur kunnen ze meteen door naar de schuilkelder van het hotel, in normale tijden de nachtclub in de kelder.

De vermoeidheid na een doorwaakte nacht is velen aan te zien. Bij de eerste werkelijke gevechtshandelingen in deze Servisch-Kroatische oorlog duurde het luchtalam drie uur, werd urenlang met mitrailleurs en mortieren geschoten en vlogen straaljagers laag over de stad, belaagd door lichtammunitie en lichtkogels afwerpend.

En bovendien vonden in heel de stad onduidelijke schietpartijen plaats, en werden sluipschutters actief die de Kroatische radio en televisie, vermoedelijk krachtens instructie, consequent als "onze vijfde kolonne' omschrijven. Een aantal straten in het centrum wordt de hele ochtend door sluipschutters onveilig gemaakt, wat tenslotte een eind maakt aan de 's ochtends aarzelend begonnen stedelijke bedrijvigheid. Na drie uur is Zagreb een bijna uitgestorven stad, waarna ook de sluipschutters er de brui aan geven. De politie van Zagreb zegt er zes te hebben gearresteerd.

's Nachts leken de gevechtshandelingen een inferno, maar er blijken slechts 21, meerdendeels licht-gewonden te zijn gevallen. Veel 's nachts door de radio verspreide berichten blijken evidente nonsens, zoals die over de aanval met helikopters op de stad. Het is op zijn minst ook merkwaardig, dat deze ochtend geen spoor is terug te vinden van de beschieting met vliegtuigen van de televisietoren. De stelling van de Kroaten, dat het Joegoslavische leger 's nachts met de vijandelijkheden is begonnen, houdt geen stand in het licht van het feit dat de Kroaten 's nachts het kantoorgebouw van het Vijfde militaire district hebben beschoten. Een zich daar bevindende Deense EG-waarnemer werd daarbij gewond. De Kroaten hebben een grondig onderzoek beloofd, maar via de televisie meteen ook de weinig plausibele verklaring van een provocatie door Servische terroristen gegeven.

Rond drie uur 's middags, als ook het derde en laatste luchtalam van de dag in Zagreb niet door de verschijning van vliegtuigen is gevolgd, en de radio de mensen oproept niet direct na het alarm vrienden en kennissen op te bellen omdat de telefooncentrale het niet kan verwerken, wordt tijdens een van de gevechtshaarden van de nacht, de Borongaj-kazerne, opnieuw zwaar geschut gehoord. “Provocaties van het leger”, meldt de radio, maar volgens onafhankelijke waarnemers ging het om Kroatische Nationale Gardisten die op eigen initiatief een verovering van de kazerne wilden wagen.

Bij het invallen van de duisternis is de verduisterde maar niet van een avondklok voorziene stad volstrekt uitgestorven en blijft dat de hele nacht. Iedereen heeft zich kennelijk op het ergste voorbereid, maar er gebeurt niets: geen sluipschutters, geen vliegtuigen, geen omvangrijke schotenwisseling. Slechts bij de Maarschalk Tito-kazerne wordt af en toe geschoten. Volgens Radio Zagreb, die velen de afgelopen dagen hebben leren wantrouwen, gaat het om een conflict tussen militairen binnen de kazerne.