Oliebollenmachines, zwerfkatten en heimwee

ß8Voorstelling: Zorgen Loos door St. Woods, vanaf 5 jr. Regie Vivian Lampe, spel en decor Vincent de Rooy, Frank van Lienen. Gezien: Amsterdam de Krakeling 1-09. Tournee t-m 20-12.

ß8Voorstelling: Koffiedik door Poppentheater de Rarekiek, vanaf 6 jr. Regie Henk Abbing, spel en decor Siert van den Berg, Monique Janssen, Anita Elkink. Gezien: Amsterdam de Krakeling 8-09. Tournee t-m 11-12.

ß8Voorstelling: Lavabo en Simili door Oud Huis Stekelbees, vanaf 9 jr. Regie en decor Carl Gyde, spel Adrienne Altenhaus, Andre Simon. Gezien: Amsterdam Brakke Grond, 17 sept. Aldaar t-m 22 sept. Toernee t- m 21 nov.

Theatermakers met beeldende kwaliteiten komen soms in de verleiding om de dramaturgie van hun produktie te veronachtzamen, om verhaal en samenhang op te offeren aan vondsten in de vormgeving. De produktie Zorgen Loos van St. Woods toont een verrassende vormgeving, waarin op creatieve wijze uit gebruiksvoorwerpen nieuwe objecten zijn vervaardigd. In deze omgeving komen twee buurmannen door onhandigheid met elkaar in conflict. De één is een mislukte uitvinder, de ander een visser. Terwijl de visser aan zijn huisje timmert, krijgt hij de bollen uit een oliebollenmachine van de uitvinder op zijn hoofd en ziet hij zijn meer in zeepsop veranderen in plaats van in de beloofde champagne. Tenslotte wordt de visser kwaad en verwijdert zich op originele wijze: zijn huisje op palen blijkt te kunnen lopen.

De twee acteurs spelen met een aangename eenvoud en de anekdotes zijn op zichzelf grappig. Het is echter vreemd dat de visser koud noch warm wordt als zijn lammetje wordt opgegeten, en niet merkt dat de uitvinder zijn ingenieus gerookte paling heeft weggegooid. De geboorte van een nieuw lammetje blijft onuitgewerkt omwille van een volgende anekdote. Dergelijke slordigheden wijzen erop dat het verhaal niet méér is dan een kapstok om vormvondsten aan op te hangen.

Koffiedik van Poppentheater de Rarekiek heeft eerder een teveel aan verhaal. Het dochtertje van een vishandelaar heeft geen vriendinnetjes; ze ruikt teveel naar vis. Ze vraagt, tevergeefs, een huisdier voor haar verjaardag. Eenzaam bij haar dakraam komt zij in contact met de zwerfkat Koffiedik. Het is een aardig thema, dat met poppen goed kan worden uitgewerkt, maar nodeloos ingewikkeld wordt als het meisje voor haar verjaardag toch een levend wezen krijgt: een zelfstandig opererende poppenkastpop, waarmee ze een onduidelijke verhouding heeft.

Er zijn meer overbodige gebeurtenissen en personages, die slechts geïntroduceerd lijken om een overdaad aan techniek te kunnen tonen. In een versoberde vorm zou deze voorstelling recht kunnen doen aan de sterke momenten, zoals een achtervolging door een kattenmepper die gebracht wordt als een schimmenspel. Fraai is ook de swingende blues, die de groep zelf heeft gecomponeerd en die dramatisch zeer goed tot zijn recht komt als de katten, opgesloten in hun sombere gevangenis, de verbeelding aan de macht laten komen.

Een produktie die niet mank gaat aan dit gebrek aan dramaturgie is Lavabo en Simili van de Vlaamse groep Oud Huis Stekelbees. Het verbazende is, dat dit gemakkelijk wèl zou kunnen: de groep heeft zichzelf door de situering van haar personages een maximale vrijheid gegeven om anekdotisch te blijven. Een man en een vrouw, zwervende artiesten, brengen een loze middag door in een hotelkamer. Zij hebben allebei een flinke kater; ook al weinig bevorderlijk voor samenhangend gedrag. Hun handelingen zijn, evenals hun omgeving, bizar. Een TV toont afwisselend beelden van een aardbeving en van de hotelkamer. De vrouw speelt met de camera. Zij filmt een sinaasappel op een nachtkastje die de man vervolgens uit de TV tevoorschijn tovert. Deze goocheltruc wordt in al zijn mogelijke variaties uitgewerkt.

En dat blijft leuk, net als het idiote verhaal dat de vrouw aan elkaar verzint met behulp van ansichten die zij in toevallige volgorde voor de camera plaatst. Waarom is dit nou zo leuk? Omdat iets ànders voelbaar is: de noodzaak van die mensen om zo te handelen, om zich over te geven aan kinderlijke fantasieën waarmee hun voelbare heimwee en overduidelijke taalproblemen even worden bezworen. Hun gedrag is van een naïeve eenvoud en speelsheid in een volwassen wereld. Daarom is het zo goed te begrijpen: voor volwassenen, voor kinderen.