Bonn en Parijs eens over Joegoslavië

DEN HAAG, 19 SEPT. De Franse president Mitterrand heeft vanmorgen in Berlijn bekendgemaakt dat hij en de Duitse bondskanselier Kohl voorstanders zijn van het sturen van troepen naar Joegoslavië.

Een besluit zal echter op dit moment niet veel meer kunnen zijn dan een principe-besluit, omdat aan twee belangrijke voorwaarden niet is voldaan: een effectief staakt-het-vuren en toestemming van alle Joegoslavische partijen.

De kans dat de Westeuropese Unie vanavond een positief besluit neemt over het sturen van een vredesmacht naar Joegoslavië is als gevolg van Mitterrands uitlatingen duidelijk toegenomen. Van WEU-voorzitter Genscher valt vanavond in Den Haag een door zijn Franse collega Dumas gesteund voorstel te verwachten om deze principe-bereidheid uit te spreken. EG-voorzitter Van den Broek zou dan de opdracht kunnen krijgen opnieuw naar Joegoslavië te gaan om in het bijzonder van de Servische regering toestemming te verwerven. Een probleem daarbij is nog de houding van Groot-Brittannië. Premier Major noemde gisteren na afloop van een gesprek met minister-president Lubbers in Den Haag het sturen van troepen “niet erg waarschijnlijk”. Ook Portugal is er tegen. Anderzijds hebben Nederland, België en Italië al aangekondigd troepen voor deze vredesmacht beschikbaar te zullen stellen en zullen ook de Fransen meedoen, gezien de uitspraken van Mitterrand.

De Franse president heeft gisteren langdurig gesproken met bondskanselier Kohl. Mitterrand zei vanmorgen in Berlijn voor het sturen van een WEU-troepenmacht nog te willen proberen een mandaat van de Verenigde Naties te verkrijgen. Minister Dumas zal komende week in New York op de Algemene Vergadering dat voorstel ter sprake brengen. Als dat niet lukt, zou de WEU echter ook zelf kunnen besluiten een troepenmacht te sturen, vindt Mitterrand. Ook hij wil echter dat de strijdende partijen in Joegoslavië toestemmen in deze wat hij noemde "buffer-eenheden'.

In Duitse kring wordt de Servische instemming met de vredesmacht en een nu werkelijk functionerende wapenstilstand gezien als een laatste mogelijkheid voor West-Europa om het conflict te beheersen. “Hierna is alleen nog de weg naar de Verenigde Naties open en die loopt noodgedwongen via erkenning van Slovenië en Kroatië”, zei vanmorgen een hoge Duitse diplomaat, belast met de voorbereiding voor de WEU-ministerraad vanavond.

Na zijn gesprek met kanselier Kohl zei president Mitterrand er bang voor te zijn dat het Joegoslavische conflict “grotere Europese proporties” zou kunnen aannemen. Kohl en Mitterrand legden er de nadruk op dat geweld de zaak niet oplost. “Oorlog, schieten, tanks en straalvliegtuigen kunnen geen noodzakelijke dialoog vervangen tussen de rivaliserende partijen in het land”, aldus Kohl. Het boulevardblad Bild schreef later dat Kohl inmiddels al binnenskamers heeft besloten Kroatië en Slovenië te erkennen. Het blad beriep zich daarbij op “goedgeïnformeerde bronnen in Bonn”.

Pag.5:

Major tegen snelle inzet van troepen

Kohl zou ook Mitterrand van de noodzaak van die stap hebben overtuigd, mede daar dit noodzakelijk is om de Verenigde Naties bij de beheersing van het conflict te kunnen inschakelen. Alleen de VN zou kunnen besluiten geen peace keeping, maar een peace enforcing macht te sturen, die vrede ook inderdaad gewapenderhand afdwingt. De Duitse regeringswoordvoerder Dieter Vogel heeft het Bild-artikel inmiddels tegengesproken. Erkenning van Kroatië en Slovenië waren alleen mogelijk als alle pogingen tot een vreedzame regeling waren uitgeput. “Een dergelijke situatie doet zich absoluut nog niet voor”, aldus Vogel.

“Ik geloof niet dat het onmiddellijk sturen van troepen waarschijnlijk is”, zei de Britse premier John Major gisteren in Den Haag na afloop van een gesprek tussen hem en minister Hurd met premier Lubbers en minister Van den Broek. Het leek hem niet verstandig vanavond al tot een beslissing te komen, voegde hij eraan toe. Een medewerker van de Britse premier zei dat Londen het niet erg waarschijnlijk acht dat alle Joegoslavische partijen met een WEU-vredesmacht instemmen en dat een staakt-het-vuren functioneert.

De Italiaanse minister van buitenlandse zaken Gianni de Michelis zei gisteren een sterk voorstander te zijn van Van den Broeks voorstel voor een vredesmacht. Hij bood daarbij tevens Italiaanse troepen aan. De gewapende WEU-eenheden zouden slechts hun wapens mogen gebruiken ter bescherming van de EG-waarnemers, waarvan het aantal naar zijn mening sterk moet worden uitgebreid. Op dit moment zijn er tweehonderd EG-waarnemers met een ongeveer even grote groep ondersteunend personeel. Vijftig waarnemers zitten in Slovenië, de rest in Kroatië. Van den Broek heeft vorige week voorgesteld nu ook waarnemers te sturen naar gebieden waar nog niet wordt gevochten, zoals Bosnië-Herzegovina.

De Michelis kwam gisteren terug op eerdere verklaringen, dat Italië en Duitsland nu zouden overgaan tot erkenning van de beide afgescheiden republieken. “Geen enkele Europese regering wil op dit moment Kroatië erkennen”, zei hij.

Ook de Belgische minister van buitenlandse zaken, Mark Eyskens, heeft gisteren gemeld bereid te zijn troepen voor de WEU-vredesmacht beschikbaar te stellen. Volgens Eyskens hoeft niet per se een vredesmacht worden gestuurd. De ministers zouden ook kunnen besluiten manschappen te sturen om de EG-waarnemers in Joegoslavië beter te beschermen. Als het vechten voortduurt, overweegt Eyskens met een voorstel te komen om Joegoslavië internationaal te isoleren.