Amerikaanse regie

DE ISRAELISCHE regering glipt het initiatief door de vingers. Toen zij een paar maanden geleden besloot haar verzet tegen een internationale vredesconferentie op te geven had zij de kans er haar eigen stempel op te drukken.

Maar zij heeft zichzelf toen ten onrechte wijs gemaakt dat de Amerikanen genoegen zouden nemen met een schijnoplossing: een vredesconferentie om het gezicht van zoveel mogelijk partijen te redden maar ook een met een zodanig open einde dat Israel in de daaropvolgende bilaterale besprekingen met Arabische landen en Palestijnen nog alle kanten op kon. Voor Washington, of nauwkeuriger gezegd voor president Bush, staat er in het Midden-Oosten evenwel teveel op het spel om het tekenen van de blauwdruk voor deze regio geheel aan de Israeliërs over te laten.

Het breekpunt is de financiering van de opvang van Sovjet-immigranten in Israel geworden. Hoewel het Witte Huis met het oog op de joodse lobby in het Congres omtrekkende bewegingen maakt, is het duidelijk dat opschorting van de Amerikaanse kredietgarantie aan Israel ten bedrage van tien miljard dollar de bedoeling heeft de versnelde bouw van joodse nederzettingen op de bezette westelijke oever van de Jordaan tegen te werken. Ondanks een herhaald appel van Amerikaanse zijde om de joodse volksplanting in Palestijns gebied te beëindigen heeft de Israelische regering het tempo daarvan alleen maar opgevoerd. Zij krijgt nu haar trekken thuis.

HET GEVOLG is dat Israel straks verzwakt de conferentiezaal zal betreden en de Arabieren gesterkt. Iedereen weet nu dat de Verenigde Staten niet alleen formeel bezwaar maken tegen Israels religieus-etnisch getinte claim op Arabisch gebied, maar ook bereid zijn de Israelische regering op dat punt onder druk te zetten. Vooruitziende Israelische diplomatie met een beter zicht op de positie van deze Amerikaanse regering zou zich hebben ingespannen om dat moment van de waarheid nog even uit te stellen.

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken reist momenteel langs de hoofdsteden van het Midden-Oosten met onder de arm "geschreven verzekeringen' van Amerikaanse zijde aan de voor de vredesconferentie uitgenodigde partijen. Zodra de betrokken regering met de haar gegeven "verzekering' instemt zal deze worden openbaar gemaakt. Hoewel minister Baker heeft gezegd dat niet in detail over de documenten kan worden onderhandeld, mag worden aangenomen dat de aangeschreven partij wel enige stem in het kapittel heeft. Washington maakt duidelijk een strakke regie te willen voeren, niet alleen voor het verloop van de conferentie, maar ook voor haar uitkomst en voor wat daarna zal gebeuren.

Gezien de ervaring met de kredietgarantie zou Israel er goed aan doen zijn diplomatie in eigen kring nog eens onder de loep te nemen.