Moeilijk lezende kinderen bijgespijkerd met Aap-Noot-Mies; "Leren lezen is echt niet zo leuk'

AMSTERDAM, 18 SEPT. Toen er een negatief advies van de Commissie Sociale Vernieuwing door de bus viel, dacht ze bij zichzelf: nou ja, ze zullen wel gelijk hebben, dan hou ik er maar mee op. Maar haar vriendin Phia zei: meid, laat je niet kisten, ga in elk geval naar die vergadering, je vindt het toch belangrijk?

En zo kon het gebeuren dat mevrouw Truus Driesen (58), oud-onderwijzeres en oud-MAVO-lerares Engels en Frans, afgelopen maandag tot haar stomme verbazing het ene gemeenteraadslid na het andere hoorde instemmen met haar plan om in het basisonderwijs weer het oude leesplankje van Hoogeveen in te voeren, het bekende Aap-Noot-Mies. Dat was toch niet zo ouderwets, oordeelden ook de raadsleden, dat een beproefde methode werd geprobeerd waar nieuwe methoden kennelijk faalden? Besloten werd om de scholen in de binnenstad te vragen een lokaal beschikbaar te stellen, waar mevrouw Driesen één uur per dag, een paar keer per week moeilijk lezende kinderen met behulp van het leesplankje zou bijspijkeren.

Mevrouw Driesen is nog niet van de verbazing bekomen. De dag na de vergadering van de Commissie Binnenstad stond in allerlei kranten dat een “groep gepensioneerde onderwijzers” met een opzienbarend plan was gekomen. Maar dat is helemaal niet zo. In de eerste plaats zijn ze maar met z'n tweeën, Phia en zij, en Phia komt niet eens uit het onderwijs. En een opzienbarend plan is het ook niet. Het was gewoon maar een idee, een idee van iemand uit het onderwijs die zich herinnert dat vroeger alle kinderen van de eerste klas al met Kerst konden lezen, op die ene na die dan naar de BLO ging.

Zo iemand schrikt als ze leest dat tegenwoordig veertig procent van de kinderen in de Pijp het na een heel jaar nog niet kan. Dus zo bijzonder is het dan niet als je voorstelt om die oude leesplankjes weer te voorschijn te halen. Maar inmiddels staat de telefoon de hele dag roodgloeiend: kranten, het jeugdjournaal, vrienden die zeggen: kind, wat doe je nou, je genoot toch zo van je vrije tijd, ga je nu toch weer aan het werk?

Dat laatste is natuurlijk niet de bedoeling. Niet echt tenminste. Een uur per dag, een paar dagen per week is niet zoveel. En dat moet ook niet, want anders zou ze de scholen in de weg lopen. Het gaat er vooral om onderwijzers van nu te laten zien hoe het ook kan. Zo hebben Phia en zij het ook geschreven in de brief aan de Commissie Sociale Vernieuwing waarop het negatieve advies kwam: mevrouw Driesen heeft niet veel nodig. Een schoon lokaal zonder graffiti, liefst met een wasbakje met een stukje zeep, voor kinderen die naar het toilet zijn geweest. Want dat is haar enige eis, een ordelijke omgeving waar kinderen hun jas aan de kapstok hangen en geen kauwgom kauwen. Nou ja, en verder heeft ze natuurlijk een grote leesplank nodig, kleine planken en letterdozen voor de kinderen, en voor ieder kind de eerste drie lesboekjes van de methode Hoogeveen, een ruitjesschrift, een potlood HB en een ballpoint. Ze denkt dat de afdeling onderwijs van de gemeente die dingen nog wel in het magazijn heeft liggen, en anders is het wel te krijgen bij het onderwijsmuseum in Rotterdam.

Eigenlijk is het allemaal Phia's idee. Phia Baruch zit in de modejournalistiek en is veel praktischer dan zijzelf. Phia dacht dat het doodzonde zou zijn als de kennis van iemand als Truus verloren zou gaan en zij heeft de brief aan de Commissie Sociale Vernieuwing opgesteld - een dikke brief, want dat maakt meer indruk.

Phia vindt dat ene uur per dag ook beter voor Truus, die drie jaar geleden vervroegd is uitgetreden omdat ze wat doof werd en aan één uur de handen vol zal hebben. Dus toen het negatieve advies kwam, stikte Phia eerlijk gezegd zowat van ellende. Het was toch geen onzin wat Truus zei? Dat kinderen tegenwoordig alles in de eerste plaats leuk moeten vinden, terwijl leren lezen dat helemaal niet is. Dat ze weer rijtjes zouden moeten leren en klanken onderscheiden. En dat vooral moeilijk lerende kinderen belang hebben bij goed gestructureerd onderwijs. Zeg nou zelf, is dat leuterpraat?

Truus is iets minder zeker van haar zaak. Niet dat ze denkt dat het experiment zal mislukken. Ze acht zichzelf zeer wel in staat haar gelijk te bewijzen. Bovendien was het hoog tijd dat er eens iemand z'n nek uitstak. Zelf heeft ze in de Jordaan les gegeven, dat waren ook niet de makkelijksten, en met oud-collega's hebben ze het er vaak over, dat die Aap-Noot-Mies-methode toch zo goed was. Maar niemand doet iets, terwijl sociale vernieuwing toch ook betekent dat mensen die ergens verstand van hebben eens uit hun luie stoel komen?

Nee, daar is ze dus niet bang voor. Haar angst is dat de scholen, die in de komende weken door de gemeente om een reactie worden gevraagd, het plan zullen afwijzen. Dat die zullen zeggen: waar bemoeit dat mens zich mee. Zelf zou ze het ook niet leuk hebben gevonden als iemand indertijd tegen haar had gezegd dat ze het niet goed genoeg deed. Maar echt, ze wil niemand op de tenen trappen. Het gaat niet om haar gelijk. Het gaat om de kinderen. Om de blijheid van kinderen op het moment dat ze weten: nu kan ik lezen.