Mitterrand komt in Duitsland schade herstellen

BONN, 18 SEPT. Een “inhaalmanoeuvre”. Maar een nuttige en misschien toch ook wel veelbelovende. Dat is de, natuurlijk officieuze, opvatting in de Duitse regeringscoalitie over het vandaag begonnen driedaagse bezoek van Francois Mitterrand aan de Bondsrepubliek.

De bijna 75-jarige Franse president, wiens prestige en populariteit de afgelopen maanden in eigen land hebben geleden - onder meer als gevolg van zijn aanvankelijk verkeerde taxaties aangaande de staatsgreep in Moskou - was vandaag kort in Bonn, waar hij werd ontvangen door bondspresident Richard von Weizsäcker en kanselier Helmut Kohl. Hij is daarna met Weizsäcker naar Berlijn doorgereisd, met wie hij morgen en overmorgen in Berlijn, Potsdam, Dresden en Weimar bedrijven bezoekt waarin Franse investeerders deelnemen. Ook gaat de vroegere verzetsman Mitterrand naar het gewezen concentratiekamp Buchenwald en - op eigen verzoek - naar de Wartburg bij Eisenach, waar ooit Luther genoot van de veiligheid die de keurvorst van Saksen hem er bood.

Natuurlijk is nog niemand in Bonn vergeten dat de Franse president nog in december 1989 in Oost-Berlijn zijn opwachting maakte bij de toenmalige DDR-regering. Dat was een dag voor Helmut Kohls historische optreden in Dresden, waar honderdduizenden de trein in de richting van de Duitse eenwording stuurden door niet meer Wir sind das Volk maar Wir sind ein Volk te roepen.

Even goed herinnert men zich dat Mitterrand in dezelfde maand in Kiev president Michail Gorbatsjov ontmoette, die hem toen nog moet hebben verklaard dat hij voor een hervormde DDR maar niet voor een verenigd Duitsland was (Gorbatsjov destijds geruststellend tot zijn Franse bezoeker: Op de dag dat de Duitse eenheid tot stand zou komen, verjaagt een maarschalk mij in Moskou uit mijn stoel).

Mitterrand werd tot nu toe in Duitsland, maar niet alleen daar, gezien als de leider van alle Fransen die niet zo geroerd zijn door de Duitse eenwording en het (opnieuw) ontstaan van een Europese economische en politieke kolos aan Frankrijks oostgrens. Zijn aankondiging, vorig jaar, dat alle Franse troepen uit Duitsland zullen verdwijnen, werd in Bonn mede in dat licht gezien. De krachtsverhoudingen langs de as Bonn-Parijs waren klaarblijkelijk op slag zó snel en zó hevig in het nadeel van Frankrijk veranderd dat oude Franse angsten en irritaties jegens Duitsland ook in het Elysée konden herleven. Dit temeer omdat de Duitsers in hervormende Oosteuropese landen een belangrijke rol spelen (angstige vraag: een soort politiek-economisch expansionisme als vroeger?), en Frankrijk met de ineenstorting van de Sovjet-Unie daar zijn traditionele diplomatieke hefboom-mogelijkheden tegen de Duitsers beperkt zag.

In Duitsland worden dergelijke sentimenten, die voorbijgaan aan de na-oorlogse Westeuropese integratie, gezien als “de uitdrukking van verouderd denken”. Daarin past volgens Bonn ook het recente Franse veto in Brussel tegen het begin van onderhandelingen met hervormende Oosteuropese staten als Polen, Hongarije en Tsjechoslowakije over hun associatie met de EG. Hetzelfde geldt voor de bescherming die Parijs in de EG pas uitdrukkelijk meende te moeten geven aan Frans rund- en schapenvlees tegen Oosteuropese importen. Dat in Bonn halfluid zó over Parijs wordt gedacht, illustreert overigens mede de veranderde verhoudingen.

Mitterrands bezoek is door Parijs ongewoon zorgvuldig voorbereid, heet het in Bonn. Dat de Franse president het accent van zijn bezoek op de vroegere DDR legt, zijn eerste verschijnen daar pas sinds de Duitse eenwording (ruim vijf maanden na de Nederlandse koningin bij voorbeeld), wordt hoopvol gezien als een aanwijzing dat hij nu positiever wil staan tegenover die eenwording en de volledige integratie van Oost-Duitsland in het EG-gebied. Rondom de Duitse eenheid is de Franse president ook in eigen land, natuurlijk mede door de ontwikkelingen in Oost-Europa en de Sovjet-Unie sinds eind '89, ongemakkelijk in het defensief geraakt. En daaraan komt hij deze week wat veranderen, meent en hoopt men in Bonn. Het Franse bedrijfsleven heeft hem daarvoor trouwens ook een reden gegeven, wat dat is met afstand de grootste buitenlandse investeerder in de vroegere DDR.