In Kroatiëwordt ook na akkoord gevochten

ZAGREB-BELGRADO, 18 SEPT. Het staakt-het-vuren, dat gisteren in het Montenegrijnse Igalo onder leiding van EG-bemiddelaar Lord Carrington is afgesloten tussen de Serviërs, de Kroaten en het Joegoslavische leger, heeft gisteravond, vannacht en vanochtend nog geen effect van betekenis gesorteerd: in Zagreb en op een aantal andere plaatsen in Kroatië werd vannacht heftig gevochten, in Zagreb zelfs meer dan tevoren.

In de Kroatische hoofdstad vielen federale troepen en de luchtmacht vannacht de luchthaven, zendmasten en andere gebouwen aan. In het centrum werd vannacht en vanochtend langdurig geschoten. Ook is vanochtend weer luchtalarm gegeven.

De wapenstilstand werd gistermiddag na besprekingen die vier uur duurden ondertekend door Carrington, de presidenten Tudjman van Kroatië en Milosevic van Servië en de federale minister van defensie, Kadijevic. In het besef dat dit wel eens “de laatste kans” zou kunnen zijn om de burgeroorlog te beëindigen en dat Joegoslavië “slechts dagen” van een totale burgeroorlog af is, gingen de partijen akkoord met een onmiddellijk bestand, een terugtrekking van het leger naar de kazernes, de terugtrekking van alle Kroatische en Servische eenheden tot op “redelijke afstand” van elkaar, en de ontwapening en ontbinding van alle paramilitaire en niet-reguliere troepen.

Veel in het akkoord van Igalo is echter onduidelijk. Zo wordt niet duidelijk aangegeven welke “paramilitaire en niet-reguliere groeperingen” hun wapens moeten inleveren en is bijgevolg ook niet duidelijk of die verplichting ook geldt voor de Kroatische Nationale Garde, het eigen leger van Kroatië dat volgens de federale autoriteiten illegaal is. De bepaling in het akkoord geldt in elk geval wel voor de reservisten van de Nationale Garde en voor de Servische cetniks; of die zich aan het akkoord zullen houden is twijfelachtig; het is niet duidelijk in hoeverre de Servische president Milosevic controle uitoefent op deze eenheden.

Het was aanvankelijk de bedoeling dat het bestand onmiddellijk zou ingaan. Nauwelijks echter was Lord Carrington, de EG-bemiddelaar die de drie oorlogvoerende partijen in Igalo rond de tafel had gekregen, uit Montenegro vertrokken, of zijn drie Joegoslavische gesprekspartners werden het er onderling over eens, het pas vandaag op het middaguur te laten ingaan.

Het schieten in de diverse delen van Kroatië ging ook na de bekendmaking van het staakt-het-vuren onverminderd door.

Pag 5:

"Waarom zouden we de wapens neerleggen?'

Het is verder de vraag in hoeverre de Kroaten zich gebonden voelen door het akkoord. Gisteravond vroeg de Kroatische minister van buitenlandse zaken, Zvonimir Separovic, zich in een interview met de Britse televisie af “waarom de Kroaten de wapens zouden neerleggen”. “We hebben die nodig om ons te verdedigen. De agressoren op ons grondgebied, het communistische Joegoslavische Volksleger, zijn degenen die zich in de kazernes moeten terugtrekken. We zullen delen van onze eenheden demobiliseren wanneer het leger naar de kazernes terugkeert of, wat nog veel beter zou zijn, ons land verlaat.” Separovic klaagde dat zes toestellen van de federale luchtmacht na de ondertekening van de wapenstilstand een voorstad van Zagreb hadden gebombardeerd en dat hijzelf een gesprek met de Zweedse ambassadeur had moeten onderbreken om een veilig heenkomen te zoeken in een schuilkelder. Ook president Tudjman heeft vraagtekens gewekt over de Kroatische bereidheid zich zonder meer aan alle bepalingen van het akkoord te houden. Hij zei dat de Kroaten de kazernes van het federale leger die ze de afgelopen dagen hebben veroverd, niet zullen ontruimen.

Voor de ondertekening van het akkoord van Igalo ging gisteren de Joegoslavische marine over tot de blokkade van zeven havens in Kroatië, Split, Pula, Rijeka, Zadar, Sibenik, Ploce en Dubrovnik. De marine voorkwam dat schepen de havens in- of uitvoeren en sneed daarmee een voor de Kroatische economie zeer belangrijke verbinding met het buitenland af. Het leger bestookte Kroatische posities in Knin en dreef daar naar eigen zeggen de Kroaten terug, terwijl de luchtmacht en de marine Kroatische doelen in Sibenik en Zadar bestookten. In Sibenik werd daarbij de zeshonderd jaar oude kathedraal beschadigd. Vanaf zee werden ook door de Kroaten bezette legerkazernes in Vodice, Primosten en Trogir bestookt. In de buurt van OPkucani in Slavonië sneuvelden gisteren volgens de Serviërs vijftien Kroaten en één Serviër en volgens de Kroaten zeven Kroaten en zeven Serviërs. In Sisak vielen twee doden.

Het akkoord van Igalo is het derde dat in een staakt-het-vuren voorziet sinds Kroatië en Slovenië op 25 juni hun onafhankelijkheid uitriepen en het leger Slovenië aanviel. De vorige akkoorden hielden niet lang stand, net zo min als de vele plaatselijke staakt-het-vurens die zijn afgesloten. Of in Ogalo is gesproken over de mogelijkheid van een Europese troepenmacht in Joegoslavië, een denkbeeld dat de afgelopen dagen binnen de EG druk wordt besproken, is gisteren niet duidelijk geworden. (Reuter, UPI, AP)