Conflict bonden versjteerde actieplan glasfabriek

LEERDAM, 18 SEPT. Veel vuur en luide tonen. De produktielijnen van de Vereenigde Glasfabrieken in Leerdam spuwen onophoudelijk wijnglazen en bierpijpjes. Als rood gloeiende bonken glas druppelen ze naar beneden om een meter lager hun herkenbare vorm aan te nemen. Terwijl de koningin haar keel schraapt om aan het voorlezen van de troonrede te beginnen, blazen de vlammen verder. Bij een plotselinge stop zou het glas uitharden in de machines en de schade niet te overzien zijn.

Wie misbaar zijn zonder dat de zaak vastloopt verzamelen zich in de kantine. Om half een zit en staat er meer dan tweehonderd man. Stoelen worden uit alle hoeken en gaten van het bedrijf aangesleept, maar het zijn er niet genoeg. “Dit is heel mooi”, merkt districtsbestuurder Gert-Jan den Besten van de Industrie- en Voedingsbond CNV op. Weliswaar werken er zo'n 850 mensen in de Leerdamse vestiging, maar het produktiepersoneel draait vijfploegendienst dus het gros zit thuis.

Op een verrijdbare bouwsteiger staat een buitenformaat televisiescherm, omzoomd door wit-blauwe vlaggen en spandoeken van de Industrie- en Voedingsbond CNV. Op alle tafels liggen pamfletten, buttons en stickers van die bond. De petjes die Den Besten met enkele kaderleden uitdeelt vinden gretig aftrek. Nergens is een spoor van de Industriebond FNV te bekennen.

Toch ontlopen beide bonden elkaar nauwelijks qua aanhang in dit bedrijf. Aan de one-union-show rond de troonrede ligt een fiks conflict ten grondslag. Enkele dagen geleden was alles nog koek en ei. De bonden trokken gezamenlijk op. De strategie was om op Prinsjesdag een werkonderbreking te organiseren en indien mogelijk met zoveel mogelijk mensen naar de Coolsingel te gaan. Na die dag sloten de bonden geen enkele vorm van actie uit.

Op de hoofdvestiging van de Vereenigde Glasfabrieken in Schiedam hadden beide bonden een mooie afspraak gemaakt met de directie: de machines zouden met minimale bezetting doordraaien. Wie daarbij niet nodig was mocht met behoud van salaris naar de Coolsingel. “Dat is mooier dan staken natuurlijk”, zegt Den Besten. Zo'n afspraak wilden de leden van beide bonden ook in Leerdam wel maken. Volgens Den Besten stond de directie daar ook niet onwelwillend tegenover. De directie zelf weigert commentaar.

Enfin, voordat het tot een overeenkomst kon komen riep de Industriebond FNV in Zuid-Holland op tot staking, ook hier. Gisterenmorgen vertrokken er dan ook enige tientallen FNV'ers met een bus naar de Coolsingel. Zij krijgen een uitkering uit de stakingskas van de bond. Daarmee was de mogelijkheid om met instemming van de directie naar Rotterdam te gaan van de baan. De CNV-bond organiseerde vervolgens - wederom met instemming van de directie - een kijkmiddag in de kantine.

Voordat de koningin begint houdt Den Besten zijn verhaal. Hij wijst op de gunstige regelingen die het bedrijf kent. De ziektewet wordt aangevuld tot honderd procent van het loon, evenals de wao-uitkering in het eerste jaar. Wie geheel arbeidsongschikt raakt kan daarna afhankelijk van leeftijd en dienstjaren nog enige jaren aanvulling tot honderd procent krijgen. Het bedrijf is ook actief in het herplaatsen van gedeeltelijk arbeidsongeschikten. De controle op zieken is streng, vertelt een kaderlid, maar daar staat tegenover dat het ziekteverzuim slechts vijf procent bedraagt. Dat is laag, zeker voor een industrie met zoveel lawaai, trillingen en hitte op de werkvloer. Het is niet verwonderlijk dat het bedrijf geen stakingstraditie kent. “Men voelt zich echt VG'er, verbonden met het bedrijf”, aldus Den Besten.

“Leden van de Staten Generaal”, klinkt het. De circa 150 mensen die over zijn zwijgen. Het gegiechel om de doventolk verstomt snel. Met strakke gezichten hoort men Majesteits relaas aan, menigeen met een blauw-wit CNV petje scheef op de kruin. Na een kwartier wordt het iets rumoeriger. Een passage over huursubsidie die steeds meer terecht komt bij degenen die het echt nodig hebben doet iemand uitroepen: “Ik!”

Ook wanneer het staatshoofd de volksvertegenwoordiging laat weten dat het een moeilijk jaar wordt en haar Gods hulp toewenst om het karwei te klaren, blijft het rustig in de kantine. Geen gejoel, geen gefluit. Niets. Den Besten wijst de wachtenden op de plooibaarheid van de Nederlandse taal. “Iedereen heeft recht op een basisuitkering en kan daar boven extra rechten opbouwen. Dat is een andere manier om te zeggen dat je er flink op achteruit kunt gaan.” Hij verwijst naar de rekenvoorbeelden op de rondslingerende pamfletten. De voorbeeld-zieken gaan er bijna zevenhonderd tot meer dan duizend gulden per maand op achteruit als de huidige aanvullingsregelingen ongeldig worden verklaard, en dat wil het kabinet.

Omdat is afgesproken met de directie dat men tot twee uur in de kantine mocht blijven, gaat iedereen weer aan het werk voor de gouden koets de kans krijgt het Binnenhof te verlaten. Den Besten is tevreden. Een grote opkomst en vijfentwintig nieuwe leden ingeschreven in ruim anderhalf uur. Het wordt hard werken de komende dagen om weer vrede te sluiten met de FNV-collega's. Want op 5 oktober hopen ze toch weer schouder aan schouder op het Malieveld te staan.