Bonden troonrede volksverlakkerij; 'We hebben er weinig moeite mee de onrust aan te wakkeren'

HAARLEM, 18 SEP. Schemering en mist strijden nog om de voorrang. De grote parkeerplaats voor de Fokker-vestiging Schiphol-Oost staat al helemaal vol. Een eindeloze stroom auto's wurmt zich langs de besnorde bewaker naar een van de vele parkeerplaatsen binnen de hekken. Bestuurders en passagiers worden onverwacht opgemonterd door de deuntjes van de Pretband, een zevenmans blaasorkest dat de komende twee weken met vier vakbonden op tournee is langs fabriekspoorten, winkelcentra en pleinen.

De Industriebond- en de Voedingsbond CNV, de Vervoersbond CNV, de Vakbond Hoger Personeel (VHP) en de Unie BLHP - de vakbond voor administratief, technisch en commercieel personeel - trekken vanaf vandaag tot 5 oktober gezamenlijk door het land met een bus en een als vrachtwagen vermomd verrijdbaar podium. Bij bedrijven, maar ook op andere plaatsen waar veel publiek bijeenkomt, willen de bonden zo in twee weken 200.000 mensen bereiken en hun pamfletten overhandigen met informatie over de gevolgen van de ziektewet- en waomaatregelen die het kabinet heeft aangekondigd.

Vrijwel iedereen komt met de auto of met de motor: het bedrijfsterrein van Fokker ligt nogal afgelegen. Medewerkers van de bonden stoppen staan in de rij voor de poort om iedereen strooibiljetten en buttons toe te stoppen. De meeste bestuurders draaien het portierraampje omlaag en nemen de papperassen in ontvangst. Sommigen rijden met een strak gezicht door. Het zijn vooral de duurdere automobielen en een enkele Kadett met turbosticketje die de ramen gesloten houden. Frits Hanko, voorzitter van de Industrie- en Voedingsbond CNV, houdt nog een toespraak,maar niemand stopt om ernaar te luisteren. Dat kan ook niet, want het blik staat bumper aan bumper. De tonen van de band, die nog het meest doen denken aan wat er gewoonlijk op VVD-verkiezingsfeestjes is te horen, verstommen pas tegen negen uur. De bonden zijn in twee uur vierduizend folders en een onbekend aantal buttons armer. Op naar de Grote Markt in Haarlem.

Aan boord van de bus zitten onder meer de voorzitters van de vier bonden. Hanko windt zich nog steeds op over de troonrede: “Ik vind het volksverlakkerij dat je er niet op achteruitgaat. Zoiets moeten ze de koningin niet laten zeggen.” Hij is niet opgewekter geworden van de reacties van bewindslieden op de acties. “Men meent door te moeten zetten en gaat voorbij aan de maatschappelijke onrust. Maar laat er geen misverstand over bestaan: als ook de volksvertegenwoordiging niet wil luisteren willen we repareren via de cao's. Dan hebben we er weinig moeite mee de maatschappelijke onrust verder aan te wakkeren.”

Zijn collega Erwin Nypels van de VHP benadrukt dat de feiten over de kabinetsvoornemens nog onvoldoende bekend zijn. “Gisteren ben ik nog in de cijfers gedoken. Ik ben me extra rot geschrokken, en ik was al geschrokken. Zelfs voor ons was het nog niet duidelijk.” Volgens hem moet de campagne er de komende twee weken dan ook vooral op gericht zijn de mensen te vertellen wat hen werkelijk te wachten staat. Overigens is er in zijn eigen achterban enige onrust ontstaan. De afgelpen weken hebben tientallen leden het kantoor van de bond gebeld om hun ongenoegen te uiten over het meedoen aan acties: dat is immers niet des VHP's. Maar de meesten zijn overtuigd als ze eenmaal de ernst van de zaak inzien, aldus Nypels.

De vier bonden in de bus willen nu niet oproepen tot staking. Maar zelfs Nypels sluit niet uit dat zijn bond volgens jaar stakingen zal organiseren als het niet lukt de schade in de cao-onderhandelingen te beperken. Dat de zaak uiteindelijk in de cao-onderhandelingen moeten worden bevochten acht hij waarschijnlijk: “De perspectieven voor deze acties zijn somber, gezien de ontzettende halstarrigheid van het kabinet.”

Cees Michielse, voorman van de Unie BLHP, was niet verrast door de reacties van de bewindslieden. Wel ziet hij in de suggestie van Van Mierlo gisteravond om met de bonden om de tafel te gaan zitten een opening: “Vooral de term koopkrachtmatiging spreekt ons aan. We nemen binnen de MHP het initiatief om aan de oproep van Van Mierlo gehoor te geven.

Maar je zag in het televisiedebat dat met name Brinkman schrok van het voorstel en niet wist hoe snel hij het onderwerp van tafel wilde hebben.” Ook hij heeft veel kritiek op het gebrek aan feitenkennis, ook bij kamerleden: “Kamerleden blijven vaak in algemeenheden steken als het om de ziektewet- en wao-voorstellen gaat. Als je ze dan feiten geeft durven ze er niet op te reageren. Dit is een groot verwijt aan de fractiespecialisten. Zij bedrijven misinformatie.”