Volle pleinen en drukke kantines bij Troonrede

ROTTERDAM, 17 SEPT. Duizenden werknemers buiten de Randstad leggen al vroeg het werk neer, voor korte of langere tijd, uit protest tegen de WAO- en Ziektewetmaatregelen. Kantines in bedrijven zijn rond het middaguur langer bevolkt dan gewoonlijk. In verscheidene steden wordt de troonrede op straat gevolgd via reusachtige video-schermen.

Tegen de middag gaan naar schatting tachtig Groningse en Friese bedrijven plat. Stads- en streekbussen in de drie noordelijke provincies staan stil. Het Breed WAO Front Friesland heeft besloten niet naar Den Haag te gaan. Volgens een woordvoerder past demonstreren niet bij het karakter van Prinsjesdag. “We willen publieksvriendelijke acties en geen irritaties oproepen.”

Op het Wilhelminaplein in Leeuwarden luisteren honderden mensen via een groot videoscherm naar de Troonrede. Op dat moment horen enkele duizenden mensen op de Grote Markt in Groningen een namaak-Koningin aan, die per koets is gearriveerd.

Zeeland hield het vanochtend rustig. “Maar,” aldus districtsbestuurster C.J. Damen van de FNV Zeeland, “je merkt wel dat mensen graag meedoen aan de acties.” Ze laat een lijst zien met daarop namen van ongeveer 35 bedrijven, waar het werk tussen de middag zal worden onderbroken. Fabrieken in het Het Sloe, ziekenhuizen, supermarkten. Ook de werknemers bij het streekvervoersbedrijf Zuidwest-Nederland doen mee. Havenarbeiders in Vlissingen staken de hele dag.

De Limburgse vakorganisaties schatten het aantal bedrijven waar rond de middag actie wordt gevoerd op tenminste 120 en het aantal deelnemers op "enkele duizenden'. Bij de streekvervoersbedrijven rijden vanaf twaalf uur geen bussen meer. Enkele grote bedrijven, zoals Sphinx in Maastricht, hebben hun personeel uitgenodigd om in de kantine naar de troonrede te kijken. Werknemers die naar een bijeenkomst van hun bond willen krijgen twee uur onbetaald verlof. De bonden hebben domicilie gekozen in de Maastrichtse Dominikanerkerk. Werknemers en uitkeringsgerechtigden volgen op een groot tv-scherm de Troonrede.

Regionaal actiepunt voor Gelderland is het Nijmeegse Plein '44. Actievoerders komen aan in touringcars of te voet, zoals de deelnemers van de universiteit en het Radboudziekenhuis. Voordat de duizenden via het reusachtige videoscherm op het plein de troonrede volgen spreken bestuurders van de drie vakcentrales de menigte toe.

Bij veel Gelderse bedrijven, waaronder de Postbank in Arnhem is gekozen voor een kantine-bijeenkomst van twaalf tot twee in plaats van deel te nemen aan de demonstratie in Nijmegen.

In Arnhem komen actievoerders van het gemeentevervoersbedrijf op het Stationsplein bijeen.

Om het Overijsselse actiecentrum het Rode Torenplein in Zwolle voor leden bereikbaar te maken de vakcentrales vijftig touringcars gehuurd. Tweeduizend deelnemers uit metaalbedrijven, chemie, zuivelindustrie en vleesverwerkende bedrijven in de regio "bussen' aldus naar het actiecentrum. Alle produktiemedewerkers van Saab-Scania in Zwolle houden voor enige uren het werk voor gezien. Bij Vredestein in Enschede heerst een 24-uursstaking.

De onderwijsvakbond Abop houdt een protestfietstocht van Enschede naar Zwolle.

De medewerkers van de afdeling kabel- en straalverbindingen van PTT Telecom in Zwolle staken massaal tussen half acht en half tien. Het expeditie-knooppunt van de post in Zwolle ligt van twaalf tot twee stil. Het provinciehuis en het stadhuis in Zwolle lopen tegen twaalf uur leeg, bijna alle ambtenaren vervoegen zich op het Rode Torenplein.

Het stads- en streekvervoer in Utrecht staakt in alle vroegte. Voor de verkeersdrukte in en om Utrecht maakt het nauwelijks uit.

Aanvankelijk zou het personeel bij het Gemeentelijk Vervoerbedrijf Utrecht alleen een werkonderbreking houden van 11 tot 3 uur. Tegenwerking door de directie leidde ertoe dat de chauffeurs gisteravond alsnog besloten om dan maar de hele dag - tot 3 uur vanmiddag - niet te rijden.

De Utrechtse gemeentelijke reinigingsdienst (320 man) staakt de hele dag. Tot 11 uur werd nog wel het grofvuil opgehaald en de commerciële klantenkring bediend.

Aan deze reportage werkten mee: Bert Determeijer, Annet van Eenennaam, Jacques Herraets, Yoke Janse en Karin de Mik.