Van den Broek: vredesmacht van WEU naar Joegoslavië

DEN HAAG, 17 SEPT. Minister Van den Broek wil op korte termijn een vredesmacht van de Westeuropese Unie naar Joegoslavië sturen. Op verzoek van de EG-voorzitter heeft de huidige WEU-voorzitter, de Duitse minister van buitenlandse zaken Genscher, voor komende donderdagavond in Den Haag een ministersvergadering uitgeschreven. De ministers van buitenlandse zaken en van defensie van de negen landen zullen daar beslissen of, en zo ja in welke omvang, er een vredesmacht naar het gebied gaat.

Een absolute voorwaarde voor het sturen van een vredesmacht is een staakt-het-vuren, aldus in een toelichting vanmorgen het ministerie van buitenlandse zaken in Den Haag. De vredesmacht is bedoeld om vrede te handhaven, niet om deze af te dwingen. “Het gaat niet om een militaire interventiemacht”, aldus Van den Broek gisteravond. In feite moeten de strijdende partijen in Joegoslavië om de WEU-vredesmacht vragen en zal er, aldus BZ, een soortgelijk memorandum door alle partijen moeten worden ondertekend als op 2 september gebeurde over het sturen van niet gewapende EG-waarnemers.

In een eerste reactie heeft de Servische minister van buitenlandse zaken, Vladimir Jovanovic, gezegd een dergelijk memorandum niet te zullen ondertekenen. “Wij zijn tegen elke vorm van buitenlandse militaire aanwezigheid in Joegoslavië”, zei hij gisteravond voor een Brits tv-station. Uit de EG-hoofdsteden zijn tot vanmiddag slechts positieve reacties binnengekomen uit Parijs. Daarnaast heeft WEU-secretaris-generaal Van Eekelen zich een voorstander van het plan getoond. Hij denkt dat er uiteindelijk zeker 30.000 militairen naar toe moeten.

Ook op het ministerie van defensie in Den Haag staat men niet afwijzend tegenover het plan. “We zullen natuurlijk eerst een hele reeks details moeten hebben en de ministers moeten hun politieke wil uitspreken, maar we zijn tot zoiets in staat”, aldus een woordvoerder van het ministerie. Absolute voorwaarde voor Defensie is ook dat er een staakt-het-vuren wordt afgesproken.

De Nederlandse minister heeft zijn idee gistermiddag openbaar gemaakt, nu de circa tweehonderd EG-waarnemers en hun medewerkers nauwelijks nog zonder gevaar voor eigen leven kunnen opereren. De Duitse waarnemers hebben zelfs al een week het consigne uit Bonn in hun hotels te blijven, omdat de situatie als te gevaarlijk wordt gezien.

Pag.5:

Overleg Lord Carrington

Lord Peter Carrington, fungerend voorzitter van de Joegoslavische vredesconferentie in Den Haag, is gisteravond in Joegoslavië gearriveerd. Hij was op dat moment al op de hoogte van de plannen van Van den Broek met de vredesmacht. Hij zal vandaag en morgen proberen in gesprekken met de federale legerleiding en met de Kroatische en Servische presidenten Tudjman en Milosevic tot overeenstemming te komen over een nieuw staakt-het-vuren en over de mogelijkheid omeen eventuele vredesmacht te accepteren.

Carrington keert woensdagavond uit Joegoslavië terug. Voor komende donderdag heeft hij opnieuw de ministers van buitenlandse zaken van de Joegoslavische republieken bijeen geroepen in Den Haag voor een plenaire bijeenkomst. Aan het eind van de middag zal hij vervolgens verslag uitbrengen van zijn bevindingen aan de twaalf EG-ministers.

Na een dinerpauze zullen de negen ministers van buitenlandse zaken met hun defensie-collega's in WEU-verbnand praten over het concrete voorstel voor een vredesmacht. Naast de WEU-lidstaten Benelux, Frankrijk, Duitsland, Italië, Spanje, Portugal en Denemarken zijn daar Turkije en Noorwegen met waarnemers vertegenwoordigd. In diplomatieke kringen wordt niet uitgesloten, dat aan een WEU-interventiemacht ook andere landen deelnemen, bijvoorbeeld de CVSE-leden die nu ook met de EG waarnemers naar Joegoslavië hebben gestuurd.

Minister Van den Broek heeft beschuldigingen van Duitse zijde van de hand gewezen als zou hij pro-Servisch en anti-Kroatisch zijn. “Nederland zal elke regeling in Joegoslavië accepteren, mits die aan de onderhandelingstafel tot stand is gekomen”, zei Van den Broeks woordvoerder vanmorgen.

De Joegoslavische president Stipe Mesic heeft vandaag gevraagd om een bijeenkomst van de Veiligheidsraad. In een brief aan de voorzitter van de raad sprak hij zich uit voor het stationeren van troepen aan de grens tussen Servië en Kroatië.