Kamer wil dat omroep geld put uit eigen reserve

DEN HAAG, 17 SEPT. Minister d'Ancona (WVC) zal laten onderzoeken hoeveel geld de omroepen uit eigen kas kunnen aanwenden voor het verbeteren van de programmering.

Dat is een van de uitkomsten van het overleg dat de minister gisteren met de Tweede Kamer voerde over de toekomst van de publieke omroep.

Uit een recent onderzoek van het accountantskantoor Reyn, De Blaey bleek onlangs dat het gezamenlijke eigen vermogen van de omroepen vorig jaar met 42,4 miljoen gulden is toegenomen tot 402,5 miljoen gulden. Samen beschikten de Hilversumse omroepen alleen al over 310,3 miljoen gulden aan liquide middelen. Verschillende fracties drongen er gisteren bij de minister op aan te laten bekijken welk deel daarvan in de versterking van de publieke omroep kan worden geïnvesteerd. Een meerderheid van de Kamer voelt er niets voor tot en met 1993 een greep van 220 miljoen gulden uit de algemene omroepreserves te doen, zoals d'Ancona had voorgesteld om de programma-verbeteringen de komende jaren te financieren.

Los van de besparingen die de omroepen door efficiënter werken proberen te bereiken, blijven de Hilversumse zendgemachtigden voorlopig met de armen over elkaar zitten omdat er nog steeds geen overeenstemming is tussen politiek en omroep over de financiering van programmaversterking. Ook een nieuwe zenderindeling is nog niet in zicht.

Verdere actie is nu afhankelijk van het onderzoek dat sinds kort in opdracht van minister d'Ancona door de commissie-Donner wordt uitgevoerd naar de voorwaarden waaronder een ethernet beschikbaar kan worden gesteld voor commerciële omroep.

Daarbij draait het vooral om de vraag of het toewijzen van een ethernet in strijd is met het Europese mededingingsrecht. Veronica en TROS hebben steeds kenbaar gemaakt dat zij het publieke bestel alleen maar willen verlaten als zij de beschikking krijgen over een ethernet. Buiten deze twee omroepen kunnen andere gegadigden, inclusief van buiten het publieke bestel, in aanmerking komen voor commercie op een ethernet. De minister erkende dat TROS en Veronica een zeker "ondernemersrisico' lopen. Zij zullen eerst een van de drie bestaande ethernetten moeten vrijmaken voordat politiek beslist kan worden wie over dat net als commerciële zender de beschikking krijgt.

Een meerderheid van de Tweede Kamer vindt dat de minister nu al een overgangsregeling moet voorbereiden voor omroepen die het publieke bestel willen verlaten, zodat deze kort na het advies van de commissie-Donner in de praktijk kan worden gebracht. Alle fracties met uitzondering van die van D66, willen dat d'Ancona voor 1 juni volgend jaar laat weten hoe de financiële basis voor een vernieuwd omroepbestel er volgens haar uit moet zien.

Zij zal dan moeten kiezen tussen verhoging van de omroepbijdrage, versoepeling van de reclameregels (programma-onderbrekende reclame), een hogere eigen bijdrage van de omroepen en de tering naar de nering zetten door een verlaging van het uurbedrag voor het maken van programma's. De minister wil daar pas omstreeks 1 november een beslissing over nemen. Zij ontraadde een Kamerbreed gesteunde motie waarin het Tweede-Kamerlid Beinema (CDA) voor 1 juni om een plan vraagt. D66 wilde al in de eerste maanden van 1992 duidelijkheid over structuur en financiering van de publieke omroep.