Autonomie Baltische landen drijft wig in Spaanse Basken

MADRID, 17 SEPT. De deelregering van Baskenland is vandaag uiteengevallen na een conflict over het streven naar onafhankelijkheid voor deze Spaanse provincie.

Baskenland werd sinds februari van dit jaar bestuurd door een coalitie van drie nationalistische partijen. De grootste van deze drie, de gematigde Partido Nacionalista Vasco (PNV), zal nu trachten een nieuwe meerderheid te vormen met hulp van de plaatselijke afdeling van de socialistische partij, die ook op landelijke niveau aan de macht is.

Oorzaak van de breuk in de coalitie zijn de recente gebeurtenissen in de Sovjet-Unie, die in Spanje een golf van nationalistische sentimenten hebben losgemaakt. Vooral in Catalonië en Baskenland, twee gebieden die worden gekenmerkt door oude en stevig gewortelde onafhankelijkheidsbewegingen, zijn de verzelfstandiging van voormalige Sovjet-republieken en het westerse enthousiasme daarvoor opgevat als een bevestiging van het eigen gelijk. Terwijl de provinciale besturen zich in beide gevallen met hun uitlatingen min of meer binnen de door de centrale regering toegestane marges hielden, verklaarden lokale politici ronduit dat ook de Spaanse staat ontbonden zou moeten worden. In tientallen gemeenteraden werden moties van deze strekking aangenomen.

In Baskenland betekende dit, dat afgevaardigden van de linkse coalitiepartner Eusko Alkartasuna (EA) meestemden met vertegenwoordigers van Herri Batasuna, de partij die wordt beschouwd als de "legale arm' van de militante afscheidingsbeweging ETA. Herri Batasuna is, na de PNV en de socialisten, in grootte de derde politieke formatie van Baskenland. De overige partijen hebben echter afgesproken op geen enkele manier samen te werken met deze groepering, zolang zij weigert het terroristische geweld van de ETA te veroordelen.

Het schenden van deze afspraak is door de president van de deelregering zo hoog opgenomen, dat hij zijn kleinste coalitiepartner tot vanochtend elf uur de tijd gaf om de lokale vertegenwoordigers tot de orde te roepen. De leiding van Eusko Alkartasuna heeft dit echter geweigerd. Het onafhankelijkheidsstreven wordt beschouwd als een te groot goed om het op te offeren aan een korte termijn-belang als deelname in het provinciale bestuur.

Het uiteenvallen van de nationalistische coalitie en de waarschijnlijke intrede van socialisten in het bestuur van Baskenland wordt door de regering in Madrid van harte verwelkomd. Het bestuur van Catalonië is immers stevig in handen van plaatselijke nationalisten en met de vorming van een nationalistische coalitie in het doorgaans veel radicalere Baskenland leek het gevaar van een permanente politieke oorlog tussen Madrid en deze beide provincies levensgroot. Premier Felipe Gonzalez en de zijnen beseffen echter ondanks deze meevaller dat de staatkundige structuur van het land één van de belangrijkste problemen is die in de komende jaren moeten worden opgelost.

Gonzalez zei gisteravond in een televisiegesprek dat de socialisten vastbesloten zijn “het uiteenvallen van Spanje te voorkomen”, maar wilde niet ingaan op de situatie in Baskenland. Een hervorming van de grondwet met het doel (nog) meer zelfstandigheid aan de provincies te geven, sloot hij echter niet uit.