Guerrilla-beweging Lichtend Pad heeft Lima in de tang

ROTTERDAM-LIMA, 16 SEPT. De tangbeweging waarmee de maoïstische terreurorganisatie Sendero Luminoso ("Lichtend Pad') de Peruaanse hoofdstad Lima insluit, is vrijwel voltooid. Hemelsbreed opereren de moordcommando's van deze nihilistische beweging nog maar op een kleine vijf kilometer afstand van het regeringscentrum aan het centrale Plaza de Armas en staan hun sympathisanten vrijwel dagelijks voor de poorten van het Congres. Belangrijker nog is dat Sendero Luminoso nu is doorgedrongen tot de laatste verdedigingslinie van de Peruaanse samenleving: de buurt- en volksorganisaties in de marginale wijken en de leiders van deze bewegingen.

Zaterdag werden in de uitgestrekte noordelijke sloppenwijk San Juan Lurigancho twee "dirigentes' (leiders) van de "menselijke nederzetting' Juan Pablo II op klaarlichte dag vermoord. Een 54-jarige ondersecretaris van een uit de sloppenwijkbewoners zelf gevormde belangengroep en een 43-jarige woordvoerder werden neergemaaid, terwijl bij een van hen de tong werd afgesneden. De boodschap was duidelijk: bek houden, Sendero heeft het voor 't zeggen hier. Voor de slechte verstaanders hielden honderd sympathisanten van de terreurbeweging direct na de moorden een mars door de sloppenwijk, ongehinderd door de politie of andere vertegenwoordigers van het centrale gezag.

De moorden zaterdag volgden op een bomaanslag vorige week op een centrale gaarkeuken van de zuidoostelijke sloppenwijk Villa El Salvador. In de week daarvoor werd de vrouwelijke voorzitter vermoord van het programma "Vaso de Leche' in Lima's havenstad Callao. Het programma heeft tot doel de kinderen in de krottenbuurten ten minste een maal per dag een glas melk te kunnen geven.

Er is duidelijk sprake van een offensief door Sendero Luminoso tegen de mensen die zich belangeloos inzetten voor hun medebewoners van de marginale wijken en die proberen het van armoede en ellende doortrokken leven enige waardigheid en perspectief te geven. De maoïsten zien juist in deze dirigentes het grootste gevaar voor hun poging hun samenleving te destabiliseren en via de "Verelendung' Peru rijp te maken voor de revolutie. De omwenteling moet uiteindelijk leiden tot de vestiging van een "nieuwe volksdemocratie' in het Andes-land, volgens model en methode van Pol Pot destijds in Cambodja.

Met het uitzoeken van deze "zachte doelwitten' heeft Sendero Luminoso het accent verlegd van een (overigens onverminderde) confrontatie met leger en politie naar de burgermaatschappij. Ook religieuzen zijn het doelwit. Kortgeleden werden in kleine gemeenschappen in het Andes-gebergte achtereenvolgens een Australische non, twee Poolse en een Italiaanse priester door Sendero met de dood gestraft voor hun onbaatzuchtige opbouwwerk onder de meest behoeftigen in Peru.

Buitenlanders worden al sinds jaar en dag meegenomen op de dodenlijsten van Sendero. Drie Japanse landbouwdeskundigen vonden deze zomer de dood toen een commando van Sendero een met Japans ontwikkelingsgeld gefinancierd proefstation op zo'n 100 kilometer ten noorden van Lima overviel. De boodschap aan de Peruaanse president Alberto Fujimori (wiens ouders Japanse immigranten zijn) en Tokio was zonneklaar: Sendero zal niet toelaten dat Peru met Japans geld uit zijn economische crisis wordt geholpen. De Japanners hebben het signaal verstaan. De vijftig overlevende ontwikkelingswerkers zijn teruggetrokken.

Volgens een Westerse diplomaat in Lima zijn op deze wijze onlangs ook twee Italiaanse ontwikkelingswerkers naar huis gestuurd. Nederlanders van onder andere Stichting Nederlandse Vrijwilligers werken allang niet meer in de zich steeds verder uitbreidende "rode zones'. Zelfs een Nederlands team van Artsen zonder Grenzen - de organisatie die zich erop laat voorstaan juist in de gevaarlijkste gebieden te werken - is enige tijd geleden weggehaald van een project in het aan Bolivia grenzende departement Puno.

Ook de niet-gewelddadige activiteiten van Sendero Luminoso en zijn sympathisanten nemen hand over hand toe. De grotendeels door Sendero geïnfiltreerde onderwijsvakbond Sutep, de belangrijkste in het land, heeft net een staking van drie maanden achter de rug. Gevreesd wordt, dat het huidige schooljaar als verloren moet worden beschouwd voor de kinderen van ouders die zich geen particulier onderwijs kunnen veroorloven. De Peruaanse openbare universiteiten zijn nog steeds broeinesten van maoïstisch terrorisme.

Hoewel onder de persoonlijke leiding van president Fujimori het leger een paar maanden geleden in een grootscheepse operatie de met Sendero-leuzen volgekalkte muren van een aantal universiteiten schoonmaakte, gaat de subversie aan deze instellingen gewoon door. Vele moord- en bomaanslagen worden in de universiteitskantines voorbereid. De mysterieuze leider van Sendero, President Gonzálo, is het "lichtende pad' dan ook opgegaan als hoogleraar in de filosofie.