Baker in Baltische landen, St Petersburg en Kazachstan

MOSKOU, 16 SEPT. Nadat de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken James Baker vrijdag met zijn Sovjet-collega Boris Pankin had afgesproken dat de VS en de Sovjet-Unie al hun steun aan de strijdende partijen in Afghanistan zullen staken en hij diezelfde dag tevens een historisch bezoek had gebracht aan het hoofdkwartier van de staatsveiligheidsdienst KGB, is Baker afgelopen weekeinde op rondreis geweest. Baker bezocht eerst Sint Petersburg en de drie Baltische landen. Gisteren arriveerde hij in de Centraal-Aziatische republiek Kazachstan.

In Sint Petersburg was de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken te gast bij burgemeester Anatoli Sobtsjak. Vervolgens reisde Baker door naar Estland, Letland en Litouwen, de drie staten wier onafhankelijkheid ook door de VS is erkend. Baker sprak er onder meer over het probleem van de 100.000 Sovjet-militairen die in de drie Baltische landen zijn gelegerd en over Amerikaanse steun; hij zegde veertien miljoen dollar hulp toe. Het geld zal worden besteed voor een reeks van ontwikkelingsprogramma's op het gebied van de gezondheidszorg, landbouw, de opleiding van managers en maatregelen op het gebied van de energie.

Ten aanzien van de legering van de Sovjet-militairen bracht Baker de leiding van Estland, Letland en Litouwen de geruststellende mededelingen over die hijzelf in Moskou te horen had gekregen. De Baltische leiders zien de Sovjet-troepen liefst zo snel mogelijk vertrekken, maar het is inmiddels duidelijk dat de aftocht nog zeker enkele jaren zal duren.

Gisteren vertrok hij naar Kazachstan voor besprekingen met president Noersoeltan Nazarbajev, een van de krachtdadigste politici in de Unie. In de Kazachstaanse hoofdstad Alma-Ata heeft Baker vanmorgen met Nazarbajev wederzijdse economische samenwerking besproken. Kazachstaan is qua grondstoffen een der rijkste Sovjet-republieken. Het Amerikaanse olieconcern Mobil heeft er omvangrijke concessies verworven.

Vanuit Kazachtsan vliegt Baker door naar Jeruzalem voor zijn overleg over de naderende Midden-Oostenconferentie.

Baker is niet in de Oekraïne geweest. Die republiek is begin augustus door president George Bush bezocht. Bush sprak toen het Oekraïense parlement in strenge bewoordingen toe. Volgens het Amerikaanse staatshoofd dienden de verschillende deelstaten hun aspiraties naar politieke zelfstandigheid te temperen. Volgens sommige Oekraïense nationalisten heeft Bush met die rede de latere junta in de kaart gespeeld. Bush zou namelijk de indruk hebben gewekt dat de VS de staatkundigde eenheid van de Sovjet-Unie belangrijker vonden dan de onafhankelijkheid die de republieken nastreven. Op maandag 19 augustus zou dat een van de belangrijkste argumenten blijken te zijn van het "comité voor de noodtoestand' dat toen een vergeefse greep naar de macht deed.