NIEUW- ZEELAND

De toptien van de New Zealand Booksellers Association zag er in juli als volgt uit:

1. Alan Duff: Once Were Warriors (Tandem) 2. Janet Frame: An Autobiography (Random Century) 3. Laurie Edmond: Bonfires in the Rain (Williams Books) 4. Albert Wendt: Ola (Penguin) 5. Sue Pullen and Becky Bliss: New Zealand Pregnancy Book (Williams Books) 6. W. H. Oliver and Claudia Orange (editors): Dictionary of New Zealand Biography (Williams Books) 7. Romanos, Webb and Harding: Hundred Great Rugby Characters (Rugby Press) 8. Dick Scott: The Years of Pooh-Bah (Hodder and Stoughton) 9. Lentle and Saxton: Red Deer in New Zealand (David Bateman) 10. Dinah Bradley: Hyperventilation Syndrome (Tandem Press)

Volgende maand begint in diverse Europese landen het wereldkampioenschap rugby. Wie dat nog niet wist, wordt daar onmiddellijk op gewezen bij een bezoek aan een Nieuwzeelandse boekwinkel. Uitgeverijen spelen ruimschoots in op de honger naar leesvoer over de nationale sport. Het grimmige en fysieke rugbyspel wordt in Nieuw-Zeeland, huidige eigenaar van de wereldbeker, met passie beleden. De schappen in de boekwinkels buigen daarom nu door onder duur, gebonden rugbyproza.

De laatst gepubliceerde toptien, die van juli, laat overigens maar één rugbyboek zien. Alleen het werk Hundred Great Rugby Characters van sportjournalist Joseph Romanos was al in juli verkrijgbaar, om zo als eerste op de aanzwellende rugbyhausse in te spelen.

Nieuwzeelanders lezen per hoofd van de bevolking het meest ter wereld, een statistiek waarop de Kiwi's prat gaan. Daar kun je als buitenlander natuurlijk sarcastisch oorzaken voor bedenken: waardeloze televisie, ongezellige cafés en saaie mensen. ””Het gros van de boeken gaat ook over sport en praktische zaken, zoals koken, tuinieren, en doe-het-zelven'', zo geeft David Thorp van de goed voorziene boekhandel McLeod's in de toeristenplaats Rotorua toe.

””Gezien onze kleine bevolking (3,2 miljoen) en daardoor hoge prijzen voor de eigen boeken, wordt er echter ook behoorlijk wat serieuze Nieuwzeelandse literatuur gelezen'', zegt Thorp. Die binnenlandse belangstelling leidt incidenteel ook tot internationale toppers, zoals The Bone People van Keri Hulme, dat ook in het Nederlands - Kerewin - werd vertaald.

Hulme, deels van Maori-afkomst, won met dat boek in 1985 de prestigieuze Booker-prijs. De internationale critici bleken lyrisch over de mengeling van mystieke Maori-krachten en de Spartaanse realiteit van het leven van de blanke kolonisten tegen de achtergrond van het woeste landschap aan de westkust van Nieuw-Zeelands Zuidereiland.

Hulme was de eerste Polynesische schrijver die internationaal doorbrak. Zij krijgt mogelijk gezelschap van Albert Wendt, afkomstig uit Westelijk Samoa. Zijn boek Ola werd onlangs in Nieuw-Zeeland uitgegeven en kwam in juli meteen op de toptien. Wendt, hoogleraar Engels aan de universiteit van Auckland, schreef een verrassend kosmopolitische roman, waarin de hoofdpersoon Ola na omzwervingen door Nieuw-Zeeland, Israel en New York uiteindelijk haar ware Samoaanse identiteit laat bovendrijven en ten slotte zelfs wordt gekozen tot traditioneel dorpshoofd.

Wendt groeide op in Nieuw-Zeeland en velt via een van zijn personages, die met bange voorgevoelens een thuisreis naar Nieuw-Zeeland voorbereidt, een hard oordeel over dat land: ””Ik weet dat het niet gemakkelijk zal zijn in Kiwiland, koloniaal rijk van racisten, dwepers, chauvinistische mannen en rugbyers die gek zijn op Zuid-Afrika en apartheid.'' Een overtrokken uitlating, want de demonstraties die in Nieuw-Zeeland in 1981 tegen het bezoek van het Springbokrugbyteam werden gehouden, waren zo groot dat de sociale orde in het land wankelde.

De Nieuwzeelandse boeklezers kan ook geen blanke eenzelvigheid worden toegedicht, want de toptien had in juli een uitgesproken Polynesisch karakter. The Years of Pooh-Bah is een geschiedschrijving van 75 jaar Nieuwzeelands bestuur van de Cook-Eilanden, in het zuidelijke Stille Oceaangebied. ””Een verhaal over machtswellustelingen, goeddoeners, saaie bureaucraten en vreemde misbaksels die ver van huis bijna absolute bevoegdheden hadden, maar die er nooit in slaagden de gevoelens van eigenwaarde van de Eilanders te breken'', meldt de flaptekst.

Nummer een, Once Were Warriors van Alan Duff schetst de wanhoop van een Maori-familie in een provinciestad. Het is een rauwe en realistische reportage over werkloosheid, alcoholisme en wanhoop waarin veel ongeschoolde Maori's na de economische marktgerichte herstructurering van Nieuw-Zeeland in de laatste tien jaar zijn terechtgekomen.

De hierboven afgedrukte toptien geldt voor Nieuwzeelandse boeken. De internationale paperbacktoppers zijn in Nieuw-Zeeland vrijwel dezelfde als in de rest van de Engelstalige wereld. Bij de gebonden invoerprodukten gaat Geoffrey Archers As the Crow Flies op kop, mede een gevolg van Archers uitgekiend driedaags bliksembezoek aan Nieuw-Zeeland. Toen bleek dat de propagandist van de Britse Conservatieve Partij ook zijn eigen werk prima verkoopt. Bijna alle kranten, weekbladen, radio- en televisiestations prezen zich gelukkig een exclusief interview met de populaire verhalenverteller te hebben.