HET MODDERWORSTELEN VAN NANCY EN KITTY

Poison Pen. The Unauthorized Biography of Kitty Kelley door George Carpozi Jr., 368 blz., Barricade Books 1991, f 55,- ISBN 0 942 637 364

Nancy Reagan, president van de VS door Kitty Kelley 544 blz., geïll., Luitingh-Sijthoff 1991, vert. Ytje Holwerda en Theo Horsten (Nancy Reagan. The Unauthorized Biography), f 39,90ISBN 90 245 168 89

In augustus kwam het uur van de wraak. De kapper van Nancy Reagan organiseerde in het Watergate-hotel in Washington een vernissage met een uitgebreid koud buffet met zalm en een dessert van marsepeinen katjes. Stafleden van Ronald en Nancy Reagan waren in volle sterkte aanwezig. Het rook naar te veel geld en glimmend witte Cadillacs met koetsdaken. Er waren heel wat surrogaat-Nancy's: oudere vrouwen met geverfde gezichten die eerst door de plastische chirurg waren strak getrokken en vervolgens door een rigoureus dieet waren uitgemergeld, de "sociale röntgenstralen' in de woorden van schrijver Tom Wolfe. Er was zelfs een wedstrijd voor "Kitty-Kelly-look-alikes'. Het was het uur van de wraak door de Reagan-clan op Kitty Kelley, de schrijfster van de vernietigende biografie over Nancy.

Moment suprême was de presentatie van Poison Pen. The Unauthorized Biography of Kitty Kelly. Want de koningin van het roddelboek is nu zelf onderwerp geworden van een zogenoemde "ongeautoriseerde biografie'. Schrijver van het boek is de 67-jarige George Carpozi, voormalig bureauchef van de Star, een blad dat bij de kassa's van de supermarkt ligt en gaat over ufo's en de diëten van Liz Taylor.

Het werk is een nieuwe ronde in het moddergevecht. Carpozi gebruikt dezelfde boulevardjournalistieke methoden als Kitty Kelley. Hij bedenkt citaten, presenteert roddel als feit, komt met de banaalste bijzonderheden, zoals de favoriete seksuele positie van Kelley, en schrijft zonder bronvermelding stukken van andere journalisten over. Kelley had als voordeel dat ze meer tweedehands materiaal kon gebruiken, omdat er over Nancy Reagan veel geschreven is. Nancy Reagan is ook interessanter als onderwerp dan een roddeljournaliste die boeken schrijft.

Bovendien kunnen Kelley en haar uitgever Simon and Schuster beter overweg met publiciteit, zodat haar boeken over Jacqueline Kennedy en Frank Sinatra beter werden verkocht dan het werk van Carpozi. Maar beide boeken bevatten de zelfde ellenlange opsommingen met veel overbodig feitenmateriaal dat na de eerste tientallen bladzijden behoorlijk begint te vervelen, omdat het verband ontbreekt. Ze zijn brokkelige requisitoiren.

WEERZIN

De schrijver en de uitgever van Poison Pen worden niet gedreven door medelijden voor Nancy maar door weerzin tegen Kelley. Ooit was Kelley auteur van Barricade Books, maar die verhouding eindigde in een proces. Biograaf Carpozi zag zijn eigen boulevardmateriaal over Frank Sinatra door Kelley geplunderd in haar ongeautoriseerde biografie van de zanger uit 1986, waarin ze slechts tweemaal gewag maakt van zijn goede stem. Carpozi heeft ook net als Kelley een boek over Jacqueline Kennedy geschreven (The Hidden Side of Jacqueline Kennedy, 1967) maar wederom, met minder succes.

Geen wonder dat Carpozi voor dit boek met de verbetenheid van een private eye onderzoek heeft gedaan naar diefstallen van bh's, juwelen, armbanden en in leer gebonden boeken door Kelley tijdens haar studie begin jaren zestig aan de universiteit van Arizona. Ze werd van die universiteit verwijderd. Dan is er het mysterie van acht maanden afwezigheid. ""Kunt u me ook vertellen of u in die tijd verblijf hield in een tehuis voor ongehuwde moeders?,'' stond in de onbeantwoorde vragenlijst die Carpozi stuurde aan Kelley.

Verder wordt beschreven hoe de journaliste veel anonieme brieven schrijft, hoe ze als documentatie-assistente werd ontslagen bij de Washington Post en hoe ze later de juiste politici weet te verleiden om verder te komen. Poison Pen gaat ook in op wat al eerder bekend was: de diefstal van een manuscript van de Washingtonse socialite Barbara Howar. Kelley bood het manuscript ter publikatie aan aan het maandblad Washingtonian. Door juridische actie van Howar werd het voorkomen.

PARALLEL

Poison Pen heeft veel hilarische anekdotes maar mist hetzelfde als Kelley's biografie over Nancy Reagan: een analyse van de persoon of van het verschijnsel. Zowel Nancy Reagan als Kitty Kelley hadden er alles voor over om iets te bereiken in de wereld. Ze vonden zichzelf opnieuw uit en relaties met mannen waren belangrijk voor hun succes. Daar houdt de parallel op. Kelley is multimiljonair geworden met haar "onthullende' biografieën, Nancy is altijd "vrouw van' gebleven en heeft daar een carrière van gemaakt. De publieke status van haar man was van groter belang dan het gezinsleven.

In tegenstelling tot Nancy kwam Kelly uit een gearriveerd milieu in een provincieplaats in de westelijke deelstaat Washington. Haar vader was prominent advocaat en zij was de populairste leerlinge op school. Toch had ze net als Nancy moeilijkheden thuis door het alcoholisme van haar moeder. Het plaatselijke Congreslid Thomas Foley, de huidige voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, was bevriend met haar vader en bezorgde haar later belangrijke contacten voor werk in Washington. Zo belandde ze in de staf van presidentskandidaat en senator Eugene McCarthy.

Nancy Reagans voorgeschiedenis is een variatie op de typisch Amerikaanse Horatio Alger van-kranten-jongen-tot-miljonair-mythe: ze heeft zich altijd aan door anderen bereikte status moeten optrekken. Voor haar eigen nederige achtergrond schaamde ze zich. Altijd heeft op de puntjes van haar tenen gelopen om zich in een nieuw milieu aan te passen. Ze vereenzelvigde zich met de Britse koninklijke familie, maar de vreugde over de kennismaking was niet wederzijds.

Haar eerste vader was een arme vertegenwoordiger. Haar moeder trok het land door als luidruchtig vloekend vaudeville-actrice. Nancy probeerde haar afkomst zo gauw mogelijk te vergeten en ze vond net zoals haar moeder op echt Amerikaanse wijze haar leven en zichzelf opnieuw uit. Ze gedroeg zich alsof ze uit een oud upper-class geslacht kwam maar na haar studie aan het Ivy League Smith College wilde ze toch actrice worden. Vrienden van haar moeder in Hollywood bezorgden haar contacten en rollen. Uiteindelijk kwam de B-min-actrice de B-plus-acteur Ronald Reagan tegen. Haar nieuwe man was een handig voertuig. Niet voor de lokale high society maar voor een nieuw, politiek leven.

Nancy heeft ontegenzeglijk bijgedragen tot het politieke succes van haar man. Echt president, zoals de titel van de Nederlandse vertaling van Kelly's trash-biography suggereert, was ze niet, want Ronald had politieke instincten genoeg. Maar waar hij dreigde af te dwalen, bewaakte ze hem als een politieke Cerberus. Zo had ze soms een scherper inzicht in personeel dan haar Ronald die sterk afhankelijk was van de hulp van anderen.

Nancy's advies tot ontslag van de onhandige chef staf van het Witte Huis, Donald Regan, was verstandig. Kelley heeft het verhaal over Nancy's optreden in het Witte Huis grotendeels kunnen overschrijven uit de memoires van de haatdragende Donald Regan zelf. In Regans boek en dat van Kelley en van Carpozi ontbreekt een belangrijk element voor biografie en dus voor inzicht in de beschreven personen: inlevingsvermogen. Maar dat was ook niet de bedoeling want met uitgewogen boeken valt minder te verdienen.