Helmerich maakt "knokkers' van basketballers Eindhoven

EINDHOVEN, 14 SEPT. Toen Dow Zachary (Zach) Helmerich in augustus vorig jaar als coach van basketbalvereniging BC Eindhoven in dienst trad, was dat voor de Nederlandse spelers van de eredivisionist flink wennen. Het voor hen ongekende fanatisme van de Amerikaan viel niet bij iedereen in goede aarde. “Coach, we willen hard werken”, kreeg Helmerich te horen, “maar we gaan er niet voor door een muur.” Ruim een jaar later, aan de vooravond van het nieuwe seizoen, zijn de kritische geluiden over de werkwijze van Helmerich verstomd. De door de Amerikaan gepropageerde "run through the wall'-mentaliteit heeft z'n succes bewezen: BC Eindhoven haalde, ondanks een achtste plaats in de competitie, de play-offs. Dit jaar wordt op een plaats bij de eerste zes gerekend.

“De Nederlandse perceptie van topsport in de Verenigde Staten is niet erg positief”, zegt Helmerich (35). “Overdreven fanatiek, krijg ik vaak te horen. Soms zit het ook wel tegen het belachelijke aan. Maar als je de beste wilt zijn, moet je tot op de bodem gaan. Ik kom uit een sport-minded gezin, competitie en concurrentie zijn geen besmette woorden. Ik ben hier gekomen met de doelstelling iets van die, misschien wel typisch Amerikaanse, mentaliteit over te brengen.”

Tijdens wedstrijden zit Helmerich geen seconde op de bank. Met het spel meelopend, soms rennend, praat en schreeuwt hij constant tegen zijn spelers. Klaas de Boer, center van BC, omschrijft zijn coach als zeer emotioneel. “Hij pompt je helemaal op. Als Zach langs de lijn blijft gaan, blijven wij ook gaan. Zijn coaching was voor de meesten van ons nieuw. Vooral dat gepraat en geschreeuw waren we niet gewend.” Een aantal "praatsessies' in de maanden na Helmerich's aantreden waren nodig om de borrelende irritaties over zijn werkwijze uit de wereld te helpen.

De Amerikaan, in de Verenigde Staten een college-coach, werd van het bestaan van BC op de hoogte gesteld door Maurice Johnson, een ex-pupil van Helmerich en (inmiddels oud-) speler van de Eindhovense vereniging. “Johnson belde me op en zei dat z'n club op zoek was naar een nieuwe coach. Of ik geen interesse had?”

Werken in Europa was altijd al een droom van Helmerich. Hij had eens een Amerikaans team begeleid tijdens een Europese toernee. Wat hem opviel én beviel was de vriendschappelijke sfeer die er tussen de teams en coaches onderling bestond. Helmerich kwam een week naar Eindhoven om sfeer te proeven, zag BC twee keer spelen, kreeg de indruk “dat hij wel wat met het team kon” en ging een driejarige overeenkomst aan.

Over het niveau in de eredivisie is hij redelijk te spreken. “De topteams spelen goed basketbal. Maar als ik ze zie spelen mis ik iets. Het is weing enerverend, soms gewoon saai om naar te kijken. Wij spelen een wild spelletje. Snel en energiek. Het publiek vindt dat prachtig. Mart Smeets was hier een keer komen kijken. We verloren dik, maar hij was laaiend enthousiast. "Did I enjoy myself', zei hij na afloop. Een enerverend spel, dat probeer ik te bewerkstelligen. Dat lukt aardig, het publiek waardeert het. Ik zou het leuk vinden als mijn speelwijze een stempel op het Nederlandse basketbal kan drukken.”

Teamgeest staat bij Helmerich hoog in het vaandel. “Wij zijn sterk omdat we samen spelen, voor elkaar knokken”, vertelt hij zijn spelers dagelijks. “Bij het aantrekken van nieuwe spelers voor het komende seizoen heb ik niet alleen naar de technische kwaliteiten van de jongens gekeken. Qua karakter moeten ze ook bij elkaar passen. Robert Smits speelt het komende jaar bij ons. Die kwam naar me toe en zei: "Coach, het spel dat je speelt spreekt me aan. Ik zou graag voor je willen spelen.' Zo'n jongen heb ik liever in m'n ploeg dan een topper die z'n zakken komt vullen.”

Afgelopen zomer verbleef Helmerich zes weken in de Verenigde Staten. Hij had vier spelers meegenomen die gedurende die periode in de College Summer League konden meespelen. “Dat was een goede ervaring voor ze. Hun spel is er op vooruit gegaan, daar zal het team van profiteren. Een leuke ervaring voor ze was het om te zien hoe in Amerika op topsporters wordt gereageerd. Alle vier zijn ze rond de twee meter. Als ze gezamenlijk op pad gingen trok dat bekijks: "Goh, jullie zijn vast basketballers. Voor welke club spelen jullie?' Dat soort vragen werd ze gesteld. In Nederland gebeurt zoiets nooit. Hier ben je "slechts' lang.”

Hoewel de interesse van het Nederlandse publiek voor "zijn' sport beduidend minder is dan wat hij in Amerika is gewend, heeft Helmerich het in Eindhoven prima naar de zin. “Als het aan mij ligt blijf ik hier nog een paar jaar. De sfeer bij de club is uitstekend. In ons spel zit progressie. Ik vertel de jongens iedere dag dat ik van ze hou. Niet dat ze daar beter door gaan spelen. Ik zeg het omdat ik blij ben hier te zijn. Coach bij een professionele ploeg, "that is a dream come true'.” En de spelers? Na hun aanvankelijke scepsis is de liefde inmiddels wederzijds.