Slachtoffers (2)

Kousbroek meent een beroep te kunnen doen op de waarheid. De waarheid nog wel.

“Mijn artikel op de opiniepagina van deze krant was mijn eigen initiatief” en “De enige mij bekende poging tot een wat objectievere berichtgeving was een artikel in de Volkskrant.” Volgens Kousbroek was er in de media nauwelijks sprake van objectieve berichtgeving, en dat bepaalde onderwerpen als het slachtofferschap onbespreekbaar waren. Dus vrijwel iedereen, behalve Kousbroek, Michel Korzec en enkele Japanologen, zou de waarheid hebben verloochend; dit riekt naar paranoia. Het feit is dat ook Kousbroeks gedachten nogal gekleurd zijn. “Ik durf er mijn hand voor in het vuur te steken dat Schepers over de cultuur en de geschiedenis van Japan nooit een letter heeft gelezen.” Best mogelijk, Schepers zou in dit opzicht onbelezen kunnen zijn. “Dat zijn dingen waar zulke mensen zich niet in verdiepen, het interesseert ze niet, ze willen het niet weten.” Woorden als "zulke mensen' getuigen zeker niet van objectiviteit of een kritische houding; wat "zulke mensen' wel of niet interesseert gaat alleen henzelf aan (en wie zijn ze eigenlijk?), dat heeft Kousbroek niet te bepalen. “Je hoeft het woord Japanner maar te vervangen door kleurling, jood of Indo.” Vervang het eens door Duitser: vreselijk veel Nederlanders koesteren nog een sterk verwrongen beeld van onze oosterburen (“Geef ze een paar laarzen en ze lopen zó weer in de "ganzepas'!”) de haat tegen Duitsers en Duitse toeristen is latent en veel voorkomend, maar Kousbroek maakt onderscheid tussen de "Jap' en de "Mof' op basis van racisme. Over de haat tegen Duitsers rept hij met geen woord en hij schrijft ook niet waarom hij er racisme als factor in betrekt: hij verwijst slechts naar het Nederlandse koloniale verleden in Indië. Logisch?

Wèl weer schrijft hij: “Tot slot de voordehandliggende opmerking dat dit alles niet betekent dat er geen echte Indische oorlogsslachtoffers bestaan.” Misschien niet, maar zou Kousbroek ze niet liever Indonesisch willen hebben in plaats van Indisch, en liever geen oorlogsslachtoffers, maar slachtoffers van het Nederlandse koloniale verleden. En voordehandliggend? Kousbroek geeft aan dat er wel Indische oorlogsslachtoffers bestaan, maar ze hebben niet het recht op leed of de erkenning daarvan. Kousbroek is een emotioneel betoger tegen emotivisme, een a-psychologisch conservatief.

Naschrift Rudy Kousbroek:

1. Wat mensen wel of niet van de Japanners weten gaat zeer zeker niet alleen henzelf aan wanneer zij daar in het publiek uitspraken over doen, in dit geval bovendien om ongepaste gedragingen te rechtvaardigen.

2. Mijn indruk is dat de Duitsers bij de Nederlanders aanzienlijk veel minder haatgevoelens oproepen dan de Japanners bij de oud-Indischmensen, en het argument is immers juist altijd dat zij veel meer Wiedergutmachung betaald hebben en dat Von Weizsäcker veel meer spijt heeft betuigd. Het lijkt mij eerder dat de heer Brouwer deze onwaarschijnlijke stelling aanhangt om een evidente waarheid te loochenen.

3. Dat er veel meer Indonesische slachtoffers waren dan Nederlandse (2,5 miljoen Javanen en 200.000 romusha) is niet omdat ik dat graag wil, maar omdat het de waarheid is. En die slachtoffers van het koloniale verleden heb ik ook niet verzonnen; alleen al tijdens het bewind van Van Heutz werden bijna evenveel Atjehers gedood als er Indische oorlogsslachtoffers waren tijdens de Japanse bezetting.