Peter Greenaway: maniakaal en eigenzinnnnig

Omnibus: Peter Greenaway, anatomy of a film maker. BBC 1, 23.20-0.10u.

Dat zal Peter Greenaway aardig vinden: de aan hem gewijde BBC-documentaire in de kunstrubriek Omnibus wordt vandaag, vrijdag de dertiende, uitgezonden. De omineuze, symbolische, mythische en historische betekenissen van cijfers en cijferreeksen liggen hem immers na aan het hart. The late show, die andere kunstrubriek van de BBC, heeft al eens een persiflerend nummer gepresenteerd onder het motto: zo maakt u uw eigen Peter Greenaway-film. Het manipuleren met cijfers en lettercombinaties stond daarbij toen bovenaan de lijst, ook het citeren van zeventiende-eeuwse schilders scoorde hoog. Komisch hoogtepunt was de manier waarop men een suffig stukje natuurfilm uit het BBC-archief veranderde in een Greenaway-fragment, alleen maar door het geluid te vervangen door muziek van diens lijfcomponist Michael Nyman.

In de documentaire van vanavond is voor relativerende op- en aanmerkingen aanzienlijk minder ruimte. De kritiek blijft beperkt tot een harde aanval van collega-regisseur Alan Parker, meldt The Times vandaag - verder is het Greenaway zelf die de toon zet. Hij was dan ook uitsluitend bereid een interviewer en een filmploeg te woord te staan omdat er een nieuwe film is (Prospero's books, deze week vanuit Venetië besproken door Joyce Roodnat) waarvoor promotie moet worden gemaakt. Zijn doelstelling was, naar hij zegt, een film te produceren “die iets weg heeft van televisie, iets van film en bovenal iets van een schilderij.” Uit de eerste reacties blijkt, dat hem dat met overtuigende allure is gelukt.

Als zijn grote voorbeelden noemt Greenaway uiteenlopende kunstenaars als R.B. Kitaj, John Cage en Johannes Vermeer. De eigenzinnige, zelfs enigszins maniakale cineast levert in de National Gallery en in het Louvre commentaar op zijn geliefde schilderijen en komt voorts aan het woord over zijn eigen schilderwerk. Er zijn aanvullende getuigenissen van Tom Phillips, die samen met Greenaway de serie TV Dante maakte, en van Michael Nyman.

Wat extra nieuwsgierig maakt naar het programma, is het feit dat er een fragment wordt vertoond uit Not Mozart, een nieuwe, zesdelige AVRO- BBC-serie waarin zes duo's, telkens bestaande uit een componist en een filmmaker, een ode aan Wolfgang Amadeus brengen. Greenaway maakte zijn aflevering, gesitueerd in een anatomisch theater en gebaseerd op de medeklinkerreeks mens, muziek, Mozart, samen met Louis Andriessen. De complete reeks, die op de Nederlandse Filmdagen in Utrecht in première gaat, wordt dit najaar door beide producenten uitgezonden.

Omnibus begint met de Greenaway-documentaire een nieuw seizoen van bezienswaardige kunstenaarsportretten. De uitzending van volgende week gaat over de wereldvermaarde cellist Pablo Casals.