Johanna ter Steege als breekbare, verdoemde engel in film van Garrel; Snakken naar een verloren vagevuur

VENETIE, 13 SEPT. De 48ste Mostra Internazionale d'Arte Cinematografica in Venetië gaat haar laatste dagen in. Het kwalitatief hoge peil van de afgelopen week mocht niet voortduren, maar dat was ook eigenlijk niet mogelijk. Het was al verbazend hoeveel goede tot zeer goede films het hoofdprogramma heeft kunnen presenteren.

Van de vertoonde films was J'entends plus la guitare nog het aardigste, maar vooral om chauvinistische redenen, want de Nederlandse actrice Johanna ter Steege speelt er knap de hoofdrol in, als een breekbare, verdoemde engel. Philippe Garrel droeg zijn film op aan Nico, een Duitse kunstenares en ikoon van de jaren zestig. Gekoesterd in de kringen rond Andy Warhol, maakte zij onder meer furore als zangeres bij Lou Reeds legendarische groep Velvet Underground.

J'entends plus la guitare is gebaseerd op de liefdesrelatie die Garrel beleefde met Nico. Uit ieder beeld spreekt een snakken naar een verloren paradijs dat, dankzij de heroïne, achteraf beter beschouwd kan worden als verloren vagevuur. In zijn geslaagde momenten straalt de film van tederheid of blikkert fel van gewonde melancholie. Maar over het algemeen blijft hij te veel in zichzelf gekeerd om zo diep te treffen als de bedoeling is.

Ook Jean-Luc Godard was uitgenodigd om zijn nieuwste film te laten zien. Hij noemde hem Allemagne Neuf Zéro, naar analogie van Germania Anno Zero, de film die Roberto Rossellini direct na de Tweede Wereldoorlog draaide in het kapotgebombardeerde Berlijn. Volgens Godard moet Berlijn nu, na de val van de Muur, opnieuw bij nul beginnen en hij wijdt daar zijn hoogstpersoonlijke beelden en gedachten aan. Net als in zijn voorgaande films van de laatste jaren geeft de oude tovenaar zich over aan even olijk als vlijtig denkwerk. Wie het geduld wil opbrengen om zich over te geven, krijgt de indruk een diep-filosofische stream-of-consciousness te ondergaan. Wie wat scepsis betracht, concludeert dat die idee-flarden ook flink wat georakel in de ruimte inhouden.

De laatste jaren is er vaak en veel geklaagd over de filmkunst die op sterven na dood zou zijn. Hier, twintig minuten varen van het Piazza San Marco, op het Venetiaanse strand-eiland Lido, bleek de cinematografie springlevend. De "bekende' namen blijken geïnspireerd te kunnen werken en een knieval naar commercie en afstomping nog steeds niet te willen maken: Jerzy Skolimowski, Werner Herzog, Nikita Michalkov, Zhang Yimou. En wat zij doen loopt niet uit op leegte. In hun sporen en schaduw dient zich een volgende generatie cineasten aan, van wie de films gretig doen uitzien naar een volgend werk: Mira Nair uit India, Jilali Ferhati uit Marokko, Gus Van Sant uit de Verenigde Staten.

En nu maar hopen dat er Nederlandse filmdistributeurs zijn, die, na etalages te hebben gekeken, in Venetië ook daadwerkelijk inkopen zullen doen - dan is het Nederlands filmpubliek verzekerd van een machtig bioscoopseizoen.

Het wachten is inmiddels op zaterdagavond, wanneer de jury bekend zal maken welke films en welke acteurs gelauwerd zullen worden. Intussen wordt het Venetiaanse filmfestival nog voor het afgesloten is al weer uit de aandacht verdrongen. De Italiaanse kranten wijdden gisteren evenveel ruimte aan Venetië als aan artikelen over de wereldpremière van Wim Wenders' prestigieuze Bis ans Ende der Welt. Vanzelfsprekend had het Venetiaanse festival graag de eer gehad om Wenders' nieuwste, en tot nu toe grootste, avontuur te presenteren en de film was waarschijnlijk op het Lido perfect op zijn plaats geweest. Maar Sony leverde zoveel facilitaire en financiële steun aan die film, dat dat bedrijf een Venetiaanse wereldpremière kon verhinderen. Buiten Duitsland zal Bis ans Ende der Welt voor het eerst te zien zijn op het Filmfestival van Tokio.