Nekkramp verloopt minder ernstig bij late diagnose

Bacteriële meningitis (nekkramp) is in het beginstadium moeilijk te onderscheiden van een flinke maar onschuldige en overgaande koortsaanval.

Aan meningitis kan een kind echter overlijden of er ernstige handicaps (doofheid, geestelijke achterstand) aan overhouden. Heel wat ouders van ex-patiëntjes blijven met een schuldgevoel zitten omdat ze denken te laat de dokter te hebben gewaarschuwd zodat hun kind pas laat in het ziekenhuis terechtkwam. Huisartsen, of hun nacht- en weekendvervangers, worden nog wel eens aangeklaagd als ze een kind hebben gezien of de ouders aan de telefoon hebben gehad, daarbij de diagnose meningitis niet hebben gesteld, terwijl het kind een dag later met die ziekte met spoed in het ziekenhuis moest worden opgenomen. Volgens Finse onderzoekers hoeven ouders zich niet met een schuldcomplex op te zadelen en moeten medische tuchtcolleges voorzichtig zijn met veroordelingen.

Van 286 kinderen die tussen 1984 en 1989 met een bacteriële meningitis in 18 Finse ziekenhuizen werden opgenomen gingen de onderzoekers na hoe ze er op het moment van opname aan toe waren en hoe lang geleden de eerste verschijnselen waren waargenomen. Aan de hand van bewustzijnstoestand, bloed- en urinetests en analyse van hersenvocht werd de ernst van de ziekte vastgesteld. Kinderen die binnen 24 uur na de eerste verschijnselen in het ziekenhuis kwamen bleken er slechter aan toe te zijn dan kinderen die later dan 48 uur na het begin van de ziekte werden binnengebracht (The Lancet, 17 augustus). Tien procent van de snel opgenomen patiëntjes was al in coma, tegen 3% in de later opgenomen groep. De sterfte in de snelle groep was hoger. Antibiotica-gebruik voor opname deed er niet toe, ook de veroorzakende bacterie (in de meeste gevallen Haemophilus influenzae (69%), Neisseria meningitidis (23%) en Streptococcus pneumoniae (6%)) was niet van invloed.

De onderzoekers zien de theorie bevestigd dat meningitis een snelle en een langzame ontwikkeling kan doormaken en dat de snelle vorm heviger en gevaarlijker verloopt, terwijl bij de langzame vorm de diagnose moeilijker te stellen is omdat de symptomen (nekstijfheid, hoge koorts, prikkelbaarheid, wegraken) pas langzamerhand duidelijk worden. Het is nog steeds belangrijk dat de diagnose snel wordt gesteld, aldus de onderzoekers, maar dat de diagnose nogal eens wordt gemist is wel begrijpelijk. Ook bij de langzame milder verlopende meningitis is behandeling echter van levensbelang: onbehandelde meninigitis verloopt in 80% van de gevallen dodelijk.