Midoceanische ruggen vormen langste bergketen in zonnestelsel

De langste bergketens en de actiefste vulkaannetwerken in het hele zonnestelsel zijn te vinden op de oceaanbodem, op de mid-oceanische ruggen die de tectonische platen van de aarde van elkaar scheiden. Geologen van de Universiteit van Californië in Santa Barbara ontdekten langs deze ruggen een ingewikkeld stelsel van kloven en scheuren, variërend van kleine, kortstondige onregelmatigheden tot diepe, veel langer aanwezige breuken.

Pas de afgelopen zeven jaar hebben geologen de juiste technieken ontwikkeld om de zeebodem strook voor strook nauwkeurig in kaart te brengen. Deze cartografische gegevens leveren, samen met analyses van rotsmonsters en resultaten van seismisch onderzoek een zeer dynamisch beeld van de zeebodem op.

De mid-oceanische ruggen strekken zich als een soort "naad' rondom de aardbol uit over een afstand van circa 70.000 kilometer. Zij zijn betrekkelijk smal, hooguit 5 tot 30 kilometer breed, in verhouding tot de tectonische platen die zich over duizenden kilometers kunnen uitstrekken en zelfs hele continenten kunnen omvatten. Daar waar deze tectonische platen langzaam uiteenwijken komt gesmolten rots uit de diepere aardlagen omhoog. Deze magma vormt een nieuw stuk oceaanbodem. Wijken de tectonische platen langzaam (niet meer dan zo'n 10 tot 40 millimeter per jaar) dan ontstaat daartussen een ondiepe vallei. Wijken ze snel (tot 170 millimeter per jaar) dan kan de gesmolten rots daartussen tot een plateau van honderden meters hoog worden opgestuwd. Dat werkt het ontstaan van nieuwe scheuren in de hand. Op hun beurt bevorderen die scheuren het optreden van nieuwe onderzeese vulkanische activiteit. Schattingen voor het optreden van grote onderwatervulkaanuitbarstingen variëren nogal, van eens in de 100 tot eens in de 100.000 jaar. (Science, 30 augustus)