Jukebox voor de veelverdiener; Frox Machine combineert en manipuleert beeld en geluid

Hifi-aanbidders kunnen dit verhaal maar beter ongelezen laten. Zij zullen anders geen oog meer dicht kunnen doen. Aanleiding is de onlangs in de Verenigde Staten gelanceerde Frox Machine. Deze super hifi-installatie combineert, digitaliseert en manipuleert geluid, beeld en grafische informatie van verschillende bronnen. Er kunnen maar liefst 32 luidsprekers op worden aangesloten, in het magazijn van de cd-wisselaar kunnen honderd cd's worden opgeslagen, de beeldkwaliteit is op het eerste gezicht beter dan dat van hoge definitie televisie en programma-overzichten voor de televisie worden per satelliet in het werkgeheugen geladen, naast beursgegevens en diverse catalogi met titels van de nieuwste video's en compact discs, die - het kan niet op - ook nog eens "on line' (dus via de kabel) besteld kunnen worden. Het meest opvallende is wel dat de afstandsbediening slechts een schakelaar heeft.

"De consument wordt overspoeld met beeld- en geluidsapparatuur,' zegt de van Xerox afkomstige Frox-directeur Austin E. Vanchieri in zijn kantoor in het Californische Sunnyvale, even ten westen van San Jose. "Het ene apparaat is nog ingewikkelder dan het andere. Velen hebben een videorecorder in huis, maar weten dat ding niet te programmeren. Of ze hebben kabeltelevisie, maar worden niet wijs uit de programma-overzichten. Er zijn ook horden computergebruikers die niet met een modem weten om te gaan. Wij maken entertainment eenvoudig en persoonlijk, want door de open structuur kan het systeem naar eigen inzicht worden uitgebreid. Frox is compatibel met alles wat op de markt verschijnt.'

Voor Frox hoeft men zijn huidige hifi-installatie dus niet de deur uit te doen. Het systeem neemt alleen de bediening over. Op het videoprojectiescherm verschijnt een balk waarop de bedieningsorganen van de aangesloten apparatuur grafisch worden weergegeven. De afstandsbediening van Frox werkt ongeveer als een computermuis: met behulp van een wielknopje kan een cursor (aanwijzer) worden bestuurd, in dit geval een "minihandje', waarmee bijvoorbeeld de volume- en countourregelaars kunnen worden ingesteld, televisie- videokanalen kunnen worden geselecteerd of cd-spelers kunnen worden gestart. Een dergelijk indirecte bediening lijkt wat lastig, maar dat kan nu eenmaal niet anders met zoveel randapparatuur. Frox heeft wel een eigen cd-speler ontwikkeld met een 100-disc wisselcassette (de meeste spelers kunnen hooguit vijf discs wisselen). Er kunnen in totaal 16 van deze spelers op het systeem worden aangesloten.

Demonstratie

In een lege fabriekshal krijgt NRC Handelsblad een demonstratie van het systeem. "Jullie hebben de primeur,' lacht de van Hifi-fabrikant Marantz afkomstige vice-president Bud Myer. Al gauw blijkt waaraan de krant die eer te danken heeft. Het startkapitaal van Frox blijkt behalve door Zwitserse en Duitse investeerders verstrekt door een geldschieter uit Westervelde.

The Frox System bestaat eigenlijk uit verschillende onderdelen. FroxVision bewerkt het video- en televisiesignaal met behulp van supersnelle RISC-microprocessoren (die hetzelfde resultaat leveren als andere chips, maar daar minder berekeningen voor nodig hebben) en door Frox zelf ontworpen chips. Door het digitaliseren van het NTSC-televisiesignaal (NTSC is wat in Europa PAL heet) en een door Frox gepatenteerde technologie genaamd Active Pixel Control (APC) kunnen 300.000 beeldpunten individueel worden gemanipuleerd. Dit levert een scherper en vooral kleurrijker beeld op, ook wanneer het op een groot scherm wordt geprojecteerd. Voor de verwerking van de informatie wordt een Sun Microsystem Sparc II werkstation gebruikt (1,4 miljard berekeningen per seconde). Als extraatje heeft Frox ook nog eens de rasterfrequentie verhoogd: de beeldpunten worden niet 30, maar 60 maal per seconde op de 525 beeldlijnen geordend.

Het audiogedeelte is al even imponerend. Met FroxSound kan monogeluid geheel ruisvrij en desgewenst in pseudostereo worden weergegeven via 32 digitale luidsprekers die door Frox zelf zijn ontworpen. De interactie tussen de luidsprekers wordt automatisch berekend. Net als bij de door Yamaha ontwikkelde Digital Sound Field Processor (DSP) kan de akoestiek van een concertzaal of een jazzclub volledig worden nagebootst. Maar waar Yamaha hooguit twaalf voorkeuzeprogramma's biedt, kan men bij Frox zelfs de zitplaats aanwijzen.

Naast videobeelden geeft het systeem ook nog grafische informatie weer. De software wordt door het bedrijf zelf aan huis bezorgd: de laatste sportuitslagen, beurskoersen en het overzicht van radio- en televisieprogramma's worden via een satellietverbinding in het werkgeheugen geladen. Het programmeren van de videorecorder wordt kinderspel. Programma's die de gebruiker wil opnemen, kan hij simpelweg met het handje aanwijzen.

Frox mikt met zijn superinstallatie op de succesvolle veelverdiener die tijd heeft voor ontspanning. De basisuitvoering zal rond de vijfduizend dollar gaan kosten. Hoewel IBM en chipfabrikant Intel gezamenlijk aan een computer werken die beeld, geluid en grafische informatie combineert en ook Philips en Apple geïnteresseerd zijn in multimedia-toepassingen, is Frox niet bang voor concurrentie. Vanchieri: "Andere bedrijven zitten in de computers of in de hifi, niet in beide. Bovendien hebben we met Frox een flinke voorsprong opgebouwd: een belangrijk deel van de Frox-technologie is gepatenteerd.'

In de naaste toekomst zal de ruimtesonde CRAF de komeet Kopff en de planetoden Hamburga en Maja zeer dicht benaderen. In 1995 is er een missie naar Saturnus.