Het Nederlands elftal is een heilloze weg ingeslagen

EINDHOVEN, 12 SEPT. Drie dagen heeft het Nederlands elftal gebrainstormd in Eindhoven, maar pas na de bijna-afstraffing tegen Polen (1-1) ging er een lichtje branden bij de internationals.

De denktank van Oranje (lees: Michels en Advocaat) zal de komende weken nog hard aan de slag moeten om de strategie bij te stellen voor de allesbeslissende EK-confrontatie met Portugal op 16 oktober. Ronald Koeman werd gisteravond gemakshalve gebombardeerd tot zondebok, terwijl toch het hele team een heilloze weg lijkt ingeslagen.

Oranje ontsnapte aan een nederlaag door een gebrek aan raffinement in de voorhoede, een rommelig middenveld en een te kwetsbare achterhoede. De aanvalsmachine, zoals de spelers die vorig seizoen met hun "coup' voor ogen hadden, kraakt en piept nog aan alle kanten. Niemand op de tribunes waagde het gisteravond om het “we gaan naar Zweden toe” in te zetten. Wel kreeg Rinus Michels een aantal ijsjes van het model Magnum naar zijn hoofd geslingerd. Een ervan was een voltreffer en raakte de bondscoach op het achterhoofd. De dader werd ingerekend. De stemming was ballorig. De Poolse treffer drie minuten voor tijd, een gave actie van de snelle Jacek Ziober, werd toegejuicht of het een Nederlands doelpunt betrof. De gelijkmaker van Dennis Bergkamp, op de valreep, kon niet voorkomen dat Oranje als afsluiting een snerpend fluitconcert kreeg toebedeeld. Met het schaamrood op de kaken zochten de spelers de kleedkamer op.

Er vanuit gaande dat op 16 oktober de vleugels beter worden bezet en Marco van Basten weer als centrumspits beschikbaar is, stond achteraf vooral het concept en de uitvoering daarvan ter discussie. De Portugezen hebben eigenlijk een ideaal elftal om de zwakke plekken van Oranje bloot te leggen, zo bleek gisteravond nog eens. In het centrum van de verdediging zullen zij de Nederlandse spitsen geen duimbreed toegeven, terwijl de trage Nederlandse defensie een eenvoudige prooi vormt voor hun snelle sluipschutters. Om op een verantwoorde wijze met drie spitsen te kunnen aanvallen koos Oranje gisteravond voor een strategie waarin de verdediging, twee mandekkers en een vrije verdediger, wat teruggetrokken speelde. Dit om een doorbraak bij de middenlijn van de tegenstander te voorkomen. De les van het oefenduel met de Polen was dat dit systeem niet werkt. Daar waren alle betrokkenen het achteraf over eens.

Er ontstonden enorme ruimtes waar de Polen gretig van profiteerden. Richard Witschge, die na twee maanden Cruijff nog geen spoortje van enige progressie vertoont, werd in de rol van linksback gedwongen. Hij moest Kosecki schaduwen van Galatasaray. De Poolse treffer ontstond nadat Witschge aanvallend liep te rommelen. De verdedigers misten vervolgens snelheid om ook maar enigszins in het spoor van de gedemarreerde Ziober te komen.

Slechts Jan Wouters durfde achteraf aan te geven hoe Nederland lering moet trekken uit de les van Eindhoven. “We moeten de tegenstander in het vervolg veel eerder vastzetten. Dat moet al beginnen bij onze aanvallers. Dan hoeven we allemaal niet meer van die grote afstanden te overbruggen. Je moet nu voortdurend veertig meter teruglopen. We zullen bovendien achterin minder risico's dienen te nemen. Dit was een leerzame avond.” Ruud Gullit, wiens wanhoopsschot de inleiding vormde tot de gelijkmaker van Bergkamp, sloot zich daarbij aan. “We hebben gezien hoe het niet moet. Ik merkte zelf ook dat het speelveld te groot was. In de tweede helft kreeg ik wat meer rugdekking van Berry van Aerle. Dat scheelde een hoop meters. Verder bleef een groot aantal spelers simpelweg onder de maat.” Ronald Koeman pleitte voor zo min mogelijk tactische veranderingen. “Het heeft geen zin meer om met nog een maand voor de boeg van tactiek te veranderen. We zijn vanavond in de problemen gekomen door persoonlijke fouten, niet door het systeem. Al is het duidelijk dat het nog niet goed zit.”

Bondscoach Rinus Michels wees erop dat Nederland te aanvallend wil spelen op de verkeerde momenten. “Zeker op dit niveau. We hebben goede mandekkers nodig. Als Koeman faalt, wordt de driemans verdediging achterin vreselijk kwetsbaar. Maar aan de kant kom je ook in de problemen als je voorin de kansen onbenut laat. We hadden toch zeker nog vier keer kunnen scoren.” En om het verhaal compleet te maken had Michels ook nog aanmerkingen op het middenveld. “Dat miste coördinatie. Je kon duidelijk merken dat Wouters en Witschge te weinig hebben gespeeld. Wouters is normaal gesproken de bindende factor. Hij vult de gaatjes en brengt correcties aan.”

De speler die gisteravond het meeste ter discussie stond was echter Ronald Koeman. Uitgerekend in zijn vijftigste interland liep de werknemer van FC Barcelona twee keer verschrikkelijk te knoeien. Uit een van die situaties hadden de Polen moeten scoren. Na een inzet van Ziober kopte Van Aerle de bal met enig fortuin van de lijn. Het laatste kwartier nam Michels geen risico meer en haalde hij Koeman eruit. De bondscoach: “Als zoiets tweemaal gebeurt moet je iemand op die plaats naar de kant halen. Dit was niet des Koemans. Met ons concept is snelheid een voorwaarde. Koeman komt qua loopvermogen tekort maar hij heeft wel de handelingssnelheid. Ik ben niet van plan om hem te laten vallen. Ten aanzien van zijn balbehandeling heeft hij wel degelijk kwaliteiten die waardevol zijn voor het elftal.”

Koeman accepteerde het persoonlijke dramaatje gelaten. “Als je op dit niveau twee keer een fout maakt weet je dat je gewisseld kan worden. Daar heb ik geen problemen mee. Hoewel je vraagtekens kunt zetten bij het moment. Ik kon een paar keer de bal niet kwijt en probeerde voetballend een oplossing te vinden. Dat was te riskant. Gelukkig wisselen in de voetballerij slechte en goede tijden elkaar snel af. Komend weekeinde en volgende week in de Europa Cup kan ik met Barcelona weer alles rechtzetten.”