Groot-Brittanie; Oorlog uit verveling

De Britse regering en oppositie zijn unaniem in hun veroordeling van de ongeregeldheden die zich de afgelopen dagen hebben voorgedaan in wijken van Birmingham, Oxford, Cardiff en North Shields bij Newcastle. De Britse premier John Major omschreef de rellen in North Shields als een vorm van "naäperij'. “De mensen willen dit niet, de politie wil dit niet, de manier waarop deze mensen zich gedragen is gewoon onacceptabel. Als ze problemen en zorgen hebben, dan zijn er andere manieren om die aan de orde te stellen”, aldus de premier. Ook Labour-leider Neil Kinnock was duidelijk: “De rellen zijn een misdadige aanslag op de gemeenschap. Hiervoor bestaat absoluut geen excuus”.

Over de interpretatie van de oorzaak van deze ongeregeldheden, die zo langzamerhand een vast patroon beginnen te worden tijdens de minder kille Britse zomers, lopen de meningen enigszins uiteen. Roy Hattersley, Labours schaduw-minister van binnenlandse zaken, wees erop dat de werkloosheid in sommige delen van de wijk Meadow Well in North Shields, waar het de afgelopen nachten onrustig was, maar liefst 86 procent is. “De bisschop van Newcastle had absoluut gelijk toen hij zei dat deze ongeregeldheden, in ieder geval voor een deel, het produkt zijn van de wanhoop die voortkomt uit werkloosheid.” Het Conservatieve parlementslid voor Tynemouth, waaronder ook Meadow Well valt, Neville Trotter, ziet het uit een iets ander perspectief. Hij bepleit een ijzeren vuist van de kant van de politie, want de ongeregeldheden “hebben niet direct te maken met werkloosheid, al ligt het voor de hand dat die een factor is, de belangrijkste factor is vandalisme”.

In de Britse steden hebben zich de afgelopen jaren regelmatig rellen voorgedaan, die vaak een racistisch karakter hadden. In 1981 waren Londen-Brixton, Bristol, Nottingham, Coventry en Liverpool tien hete dagen lang het toneel van botsingen tussen vooral zwarte jongeren en de politie. Rechter Lord Scarman, die later een onderzoek deed naar de rellen in Brixton, schreef in zijn rapport: “Het bewijsmateriaal dat ik heb ontvangen laat me geen enkele ruimte tot twijfel over het feit dat achterstelling op basis van ras onderdeel uitmaakt van het leven van alle dag in Groot-Brittannië”. Hij vond dat er dringend maatregelen nodig waren om verdere verspreiding van het racisme te verhinderen.

De rellen van de afgelopen twee weken lijken echter een heel ander karakter te hebben. Het gaat hierbij om botsingen tussen werkloze jongeren die zich vervelen en die kennelijk op avontuur uit zijn en daarom confrontaties met de politie uitlokken. “Werkloosheid, rassendiscriminatie en slechte huisvesting waren niet de sociale honden die de afgelopen week blaften”, constateerde The Observer.

Zo worden in de wijk Blackbird Leys in Oxford vaak auto's gestolen die dan gebruikt worden voor joyriding. Jongeren rijden met die auto's dan op hoge snelheid rondjes en voeren gevaarlijke manoeuvres uit op pleinen, in de hoop dat dit een reactie van de kant van de politie uitlokt. Soms wordt met een gestolen auto de pui van een winkel geramd, waarna plundering volgt.

Voor de andere jongens uit de buurt zijn degenen die dit durven ware helden, een soort Robin Hoods. “Deze jongens zijn onze helden. Zou je het niet heerlijk vinden om hier te wonen”, citeerde The Observer afgelopen zondag een ongehuwde moeder, die enthousiast stond te applaudisseren bij de capriolen van de jongeren.

In North Shields bij Newcastle was de aanleiding tot het uitbreken van de ongeregeldheden de dood van twee jongeren die zich met hoge snelheid doodreden in een gestolen auto, toen ze achterna werden gezeten door de politie. Zowel in North Shields als in Oxford ontstond daarna een complete oorlog tussen politie en jongeren over de vraag wie de baas is in de wijk. Daarbij werd veel schade aangericht. Een buurtcentrum en winkels in North Shields, veelal het eigendom van mensen van Aziatische afkomst, gingen deze week in vlammen op.

Ook Lord Scarman, de man van het onderzoek naar Brixton, meent dat er verschil is met de rellen van tien jaar geleden. Ook hij wijst, in een gesprek met The Independent op de verveling onder de jongeren. “Ze kijken naar de wereld waarin zij geboren zijn en ze zien niks anders dan een eindeloze periode van grijze verveling. (...) Er is een soort mannelijk streven naar gewelddadig gedrag. Je moet het mannelijke ego niet onderschatten. Deze jonge mensen hebben maar net de mannelijke volwassenheid bereikt.” Vervolgens komt de rechter tot de conclusie dat het van belang is dat dit gevoel van verveling wordt doorbroken, zodat het leven er voor hen weer aantrekkelijker uitziet.