"Geen schade voor buitenlandse crediteuren'; Javlinski: unie zal schuld van 60 mld zelf aflossen

MOSKOU, 12 SEPT. De Sovjet-Unie zal haar buitenlandse schuld van ongeveer zestig miljard dollar hoe dan ook zelf aflossen. De centrale unie zal volgens de nieuwe vice-premier Grigorij Javlinski geen poging wagen om de schuldenlast af te wentelen op de deel-republieken.

“De crediteuren zal geen schade worden berokkend”, aldus Javlinski gisteren op een persconferentie, waar hij een aantal hoofdlijnen ontvouwde van het nieuwe economische programma van het interim-kabinet van de unie.

Volgens Javlinski kan de unie haar verplichtingen nakomen omdat Moskou nog altijd beschikt over een eigen begroting. De sovjet-republieken hebben hun contributies niet geheel gestaakt, ook al zal het tekort op de rekening dit jaar “enorm hoog” worden.

Gorbatsjovs speciale afgezant Aleksandr Jakovlev, die twee weken geleden nog weigerde zitting te nemen in de presidentiële Veiligheidsraad maar gisteren niettemin namens het staatshoofd in de Bondsrepubliek was voor bilaterale besprekingen, heeft zich gisteren in een gesprek met kanselier Helmut Kohl in vergelijkbare sussende woorden uitgelaten.

Groeiende zorgen in Duitsland, met 37,4 miljard mark de grootste crediteur van de Sovjet-Unie, over het voortbestaan van de staatsbank en de bank voor buitenlandse handel, zijn enigszins weggenomen nu Hilmar Kopper, president van Deutsche Bank, de grootste bank van Duitsland, gisteren van Jakovlev de verzekering heeft gekregen dat beide financiële instellingen, die de navelstreng vormen met de financiële markten in het Westen, geen gevaar lopen. Op verzoek van Duitsland komen dit weekeinde vertegenwoordigers van de G-7, de zeven belangrijkste industrielanden, bijeen in Dresden voor overleg over het afwenden van een liquiditeitscrisis in de Sovjet-Unie.

Javlinski zei gisteren dat het bergafwaarts gaat met de sovjet-economie. In augustus is de produktie met 15 à 16 procent gedaald. Tegen het eind van het jaar verwacht hij dat de olie-opbrengst met twintig procent zal zijn gekelderd. Zelfs de aardgasproduktie, de enige energiesector die tot nu toe redelijk functioneerde, neemt af.

De sociale problemen zullen ook toenemen, zo voorspelde de vice-premier die dit voorjaar een van de auteurs was van een "Marshall-plan' op basis waarvan hij massale financiële hulp uit het Westen dacht te krijgen. Medio augustus bedroeg de inflatie twee tot drie procent per week, nadat de prijzen begin april al waren verdubbeld en verdrievoudigd als gevolg van de prijsstijgingen die de toenmalige premier Valentin Pavlov toen centraal oplegde. Op jaarbasis zou dat neerkomen op maximaal 450 procent, hetgeen overigens minder zou zijn dan de vijfhonderd à duizend procent waarop door andere economen wordt gerekend. Volgens Javlinksi zal de werkloosheid als gevolg van het hervormingsbeleid oplopen tot vijftien procent van de beroepsbevolking.

De jonge econoom is in het kabinet-Silajev verantwoordelijk voor het macro-economische beleid. Afgelopen weekeinde heeft hij alle vijftien deelrepublieken een plan toegestuurd waarin de uitgangspunten voor een nieuwe “gemeenschappelijke markt” zijn ontvouwd. Volgens Javlinski borduurt dit programma voort op het "vijfhonderd dagenplan' dat hij een jaar geleden al heeft opgesteld met professor Stanislav Sjatalin.

Het nieuwe plan behelst enerzijds een radicale decentralisatie van het economische beleid en een drastische privatisering van de produktiemiddelen, maar gaat eveneens uit van een vorm van “gecoördineerd prijsbeleid” om hyperinflatie te voorkomen.

De deelstaten van de unie hebben tot nu toe nog niet gereageerd. Maar Javlinski maakte gisteren duidelijk dat hun speelruimte beperkt zal zijn. Mochten de sovjet-republieken niet mee willen doen, dan kan Rusland het programma op eigen houtje uitvoeren. Het gevolg daarvan zou zijn dat de veertien andere republieken dan eenzijdig de prijs moeten betalen, bijvoorbeeld in de vorm van harde valuta voor de Russische grondstoffen. Volgens Javlinksi moet er binnen uiterlijk anderhalve maand een beslissing worden genomen over de door hem ontworpen "gemeenschappelijke economische markt'.