Nobelprijswinnaars (1)

In zijn artikel "Er staan opvallend veel Amsterdammers op postzegels' vraag S.P.S. Gipman zich af of het toeval is of een eenzijdige keuze van de PTT, dat de drie op postzegels afgebeelde Nobelprijswinnaars allen aan de Universiteit van Amsterdam verbonden zijn geweest (NRC Handelsblad, 5 september). Het eerste lijkt mij het geval: de Leidse hoogleraren H.A. Lorentz en H. Kamerlingh Onnes werden reeds eerder op postzegels herdacht. Lorentz in 1928, het jaar van zijn overlijden, op een Kinderzegel en Kamerlingh Onnes in 1936 op een Zomerzegel.

In het informatieblad van PTT over nieuwe postzegeluitgiften Pro-Fil nr. 79 schrijft de ontwerper van de zegels: “De serie Asser, Van 't Hoff en Zeeman vormt het begin van wat mogelijk een complete serie zou kunnen worden van alle Nederlandse Nobelprijswinnaars”. Als dit zo is, is het dan zo gek dat men bij het begin begint (1901, 1902 en 1911), maar de reeds aan de beurt geweest zijnde winnaars (Lorentz 1902, Kamerling Onnes 1913) even overslaat. In de volgende serie mogen we dan misschien J.D. van der Waals (1910), W. Einthoven (1924) en Chr. Eykman (1929) verwachten.

In verband met de Utrechtse hoogleraar en Nobelprijswinnaar Eykman schrijft Gipman: “de ziekte berri-berri, beter bekend als "scheurbuik' ”. Beri-beri (twee maal met één r gespeld!) wordt veroorzaakt door een gebrek aan vitamine-B dat o.a. voorkomt het zilvervlies van ongeslepen rijst, en uit zich in een algehele lichaamszwakte, terwijl "scheurbuik', een verbastering van "scorbuut', veroorzaakt door een gebrek aan vitamine-C, dat daarom dan ook ascorbinezuur heet. Deze ziekte kenmerkt zich onder andere door ontstoken en bloedend tandvlees.

Als je je de verhalen van de basisschool herinnert over de Oostindiëvaarders uit de zeventiende en achttiende eeuw, die veel te kampen hadden met het optreden van scheurbuik onder de zeelieden, maar die weer bestreden kon worden door het eten van citrusvruchten en verse groenten, zaken die men in Afrikaanse havens kon innemen, dan vergeet je het verband tussen scheurbuik en vitamine-C nooit meer!