President Georgiëneemt bestuur in eigen hand

MOSKOU, 9 SEPT. De Georgische president Zviad Gamsachoerdia heeft alle banden met de Sovjet-Unie verbroken en de belangrijkste sleutelministeries onder zijn beheer geplaatst. De burgeroorlog in Zuid-Ossetië, een autonoom gebied in Georgië, eiste zaterdag weer diverse slachtoffers.

Vrijdag al gaf Gamsachoerdia de Georgische gezant in Moskou opdracht weg te lopen uit de bijeenkomst van de nieuwe Staatsraad die de Sovjet-Unie thans regeert. Aanleiding was de weigering van president Michail Gorbatsjov om de onafhankelijkheid van Georgië te bespreken. Zaterdag trok Gamsachoerdia de consequenties door. Hij kapte toen officieel alle contacten met de Unie af. Om de binnenlandse onrust het hoofd te bieden besloot de president tegelijkertijd om het ministeries van binnenlandse zaken en justitie alsmede de republikeinse KGB onder zijn directe controle te plaatsen. Het departement van binnenlandse zaken beschikt, dank zij het beleid van de Unie, over goed bewapende strijdkrachten die para-militaire operaties kunnen uitvoeren. Of er in Georgië nog KGB-troepen gelegerd zijn, is niet duidelijk.

Ter ondersteuning van deze radicale stap organiseerde zijn politieke beweging "Ronde Tafel' dezelfde dag nog een aanhankelijkheids-demonstratie in Tbilisi. Het was de eerste betoging ter ondersteuning van de president. De Georgische hoofdstad had de hele vorige week in het teken gestaan van protestbijeenkomsten van de oppositie die juist zijn aftreden eist omdat ze vindt dat Gamsachoerdia zich als een “totalitaire dictator” gedraagt. De Russische televisie maakte gisteren in een verslag melding van “censuur” op haar werk.

Volgens Gamsachoerdia daarentegen moet er nu hard worden opgetreden tegen “Kremlin-agenten” en “volksvijanden”, zoals voormalig Sovjet-minister van buitenlandse zaken Edoeard Sjevardnadze, die tot 1985 partijleider in Georgië was en in die functie verantwoordelijkheid droeg voor de vervolging van de nationalistische beweging waarin Gamsachoerdia indertijd een leidende rol speelde. “Sjevardnadze is een verrader. Maar de duivelse mechanismen van het Kremlin zullen geen succes hebben”, aldus Gamsachoerdia zaterdag.

In en rond Tschinvali, de hoofdstad van Zuid-Ossetië dat zich sinds begin dit jaar los wil maken uit Georgië, kwam het zaterdag weer tot schietpartijen en ontvoeringen. Bij deze gewelddadige acties tussen Osseten en Georgiërs werd een bus met twaalf schoolkinderen gekaapt. De bus was onderweg van Tschinvali naar Vladikavkaz in Noord-Ossetië. Van de inzittenden is niets meer vernomen.

In de zuidoostelijker gelegen republiek Azerbajdzjan werden zaterdag presidentsverkiezingen gehouden. De enige kandidaat was de huidige parlementsvoorzitter en voormalige partijchef Ajaz Moetalibov. Volgens de eerste peilingen zou 78,7 procent van de kiezers zijn opgekomen. Negentig procent van hen zou voor Moetalibov hebben gestemd. Een tegenstander van Moetalibov trok zich vlak voor de verkiezingen terug uit protest tegen Moetalibovs “ondemocratische gedrag”, als gevolg waarvan hij de enige kandidaat was.

De verkiezingen werden ook geboycot in de in Armenië gelegen enclave Nachitsjevan, waar Geidar Alijev de scepter zwaait. Alijev was ten tijde van Brezjnev politburolid, maar heeft zich nu opgeworpen als leider van de democratische oppositie. Alijev maakt daarbij vooral gebruik van het gedrag van Moetalibov tijdens de coup van drie weken geleden. Moetalibov steunde de putsch toen van harte.

In de Armeense enclave Nagorno Karabach gingen de stembussen alleen open in de dorpen die worden gedomineerd door de islamitische Azeri's. In de christelijke Armeense plaatsen werden ze geboycot.