EG-conferentie opent met harde beschuldigingen

DEN HAAG, 9 SEPT. Ondanks een harde opstelling van de Kroatische president Tudjman en zijn Servische collega Milosevic hebben alle Joegoslavische partijen zaterdag in Den Haag een verklaring aangenomen, waarin ze beloven een vreedzame regeling na te streven voor de conflicten in hun land.

Het instrument van de vredesconferentie onder auspiciën van de Europese Gemeenschap werd unaniem aanvaard. De Joegoslaven begroetten met applaus de benoeming van de Britse oud-minister Lord Carrington als gedelegeerd voorzitter.

Carrington heeft voor komende donderdag de ministers van buitenlandse zaken van de zes deelrepublieken en hun federale collega naar Den Haag geroepen voor een eerste plenaire conferentie. In de tussentijd zullen twee of drie vice-voorzitters worden benoemd uit de EG, hoge ambtenaren onder wie in ieder geval een Nederlander. Carrington, die een werkkamer op Buitenlandse Zaken heeft betrokken, sprak zaterdagmiddag nog afzonderlijk met alle zes presidenten van de deelrepublieken en hun delegaties. Het is de bedoeling dat de verdere onderhandelingen in beslotenheid plaatshebben.

De openingsbijeenkomst in het Vredespaleis bestond voornamelijk uit het voorlezen van redes. Minister-president Lubbers opende de rij met een oproep aan de Joegoslaven om de klok niet terug te draaien en hun conflicten niet met geweld te regelen. Minister Van den Broek, de federale president Mesic, de presidenten van alle zes deelrepublieken en EG-commissievoorzitter Delors volgden. Na twee uur en vijftien minuten was de bijeenkomst voorbij.

Zonder discussie nam de conferentie een daags tevoren door de EG-ministers voorbereide verklaring aan, waarin als gemeenschappelijk doel wordt geformuleerd “vrede voor allen” in Joegoslavië tot stand te brengen en om “blijvende oplossingen te vinden, die recht doen aan hun legitieme zorgen en aspiraties”. Grenswijzigingen mogen alleen op vreedzame wijze tot stand komen, zo staat er. Plechtig werd beloofd dat ieder alles doet wat in zijn vermogen ligt om deze Conferentie over Joegoslavië in een vreedzame sfeer te doen verlopen.

In hun bijdragen toonden de belangrijkste tegenstanders, de Kroatische en Servische presidenten, zich zeer onverzoenlijk. Ze gaven elkaar de schuld voor het geweld dat nu al maandenlang aanhoudt. Servië schendt alle regels van internationaal recht, aldus de Kroaat Franjo Tudjman, met zijn verraderlijke aanvallen op Kroatië. In een jaar tijd zijn volgens hem 2.200 doden en gewonden gevallen, tweehonderd van hen nog na de overeenkomst voor het staakt-het-vuren op 1 september.

Milosevic beschuldigde de Kroaten van volkerenmoord, net zoals ze tijdens de Tweede Wereldoorlog met steun van de Duitsers hadden gedaan. De Kroatische regering heeft volgens hem nadat ze zich eenzijdig onafhankelijk had verklaard, overgegeven aan een “meedogenloze discriminatie” van de Servische minderheid in de republiek, waarbij hun “onvervreemdbare mensenrechten” werden geschonden door voortdurende gewapende acties.

Tijdens de bijeenkomst in het Vredespaleis demonstreerden (volgens de politie) ruim tienduizend Joegoslaven, afkomstig uit geheel West-Europa, voor vrede en het recht op zelfbeschikking. Ze liepen later naar het ministerie van buitenlandse zaken. Het waren voornamelijk Albanezen uit Kosovo en Kroaten. Een afzonderlijke groep van tweehonderd Serviërs, die bij de Joegoslavische ambassade had gedemonstreerd, mocht van de politie niet naar het Vredespaleis of naar Buitenlandse Zaken. Men was bang voor vechtpartijen.