Een dubbele tragedie

OGENSCHIJNLIJK REIST Europa terug in de tijd. Van het moment af dat de Twaalf echte buitenlandse politiek hebben willen bedrijven, is het misgegaan. Ambitieus wierp de top van de Twaalf zich in juni op het Joegoslavische probleem en zond de genomineerde voorzitter van de Gemeenschap, de Nederlander Van den Broek, met zijn "trojka' op een "mission impossible' naar Belgrado. Alras bleek dat Van den Broeks achterban geheel verschillende voorstellingen had van wat goed was voor Joegoslavië. De Duitsers waren begaan met Slovenen en Kroaten, de Fransen en Spanjaarden op grond van eigen nationale overwegingen met de federale eenheid. De Amerikanen op de achtergrond zien zichzelf als de peetvader van Tito's bouwwerk van weleer. De Nederlandse voorzitter voelde zich als echte "Atlantiker' met dat laatste standpunt verwant.

De benoeming van de Britse diplomaat buiten dienst Lord Carrington tot voorzitter van de Haagse vredesconferentie completeert de verleden tijd. Het continent is verdeeld in zijn "crisis management', de Britten spelen hun traditionele rol van arbiter. Van de "trojka' is niet meer vernomen en mogelijk treft het Nederlandse voorzitterschap straks hetzelfde lot. Dat Den Haag de vredesconferentie huisvest is een diplomatieke vriendelijkheid van dezelfde orde als de beslissing destijds om er het Vredespaleis te bouwen. Neutraal terrein wil immers zoveel zeggen als: het gebied zelf en zijn bewoners oefenen geen invloed uit.

NIEMAND in Nederland hoeft daarover rouwig te zijn. De president van Joegoslavië, de Kroaat Mesic, heeft na zijn Haagse optreden dit weekeinde voor de zoveelste maal de federale strijdkrachten opgeroepen terug te keren naar hun kazernes. Voorlopig zal hij zijn eigen hoofdstad mijden en hij zal de generaals in de ban doen als zij zijn bevelen niet opvolgen. Maar de federale kanonnen en mortieren gaan onbelemmerd door met hun bombardement van onschuldige Kroatische burgers teneinde de "gemengde gebieden' van Kroatië vrij van Kroaten te maken. De Servische president Milosevic bestond het in Den Haag om deze terreur te rechtvaardigen met een beroep op het verleden. De Twaalf hoorden deze valse verdediging aan met een maximum aan diplomatiek incasseringsvermogen.

De op ervaring stoelende overlevering wil dat bruut aangewende macht niet met goede bedoelingen kan worden bestreden. Vorig jaar heeft de wereld van die stelling nog eens het bewijs gekregen. De Europese bemiddeling berust in dit geval dan ook op een verkeerde hypothese, namelijk dat ergens tussen de standpunten van de strijdende partijen de mogelijke verzoening ligt. Die veronderstelling gaat voorbij aan de overwinningsroes die zich van de Serviërs, federaal, nationaal en regionaal, heeft meester gemaakt. De Serviërs realiseren zich dat de Twaalf hun interventie niet tot het bittere einde hebben doordacht. Dat levert een dubbele tragedie op, voor Joegoslavië èn voor de Twaalf.