De taal van Ikea; Slör

Het eerste dat opvalt bij het doorbladeren van een Ikea-catalogus is dat deze winkel al zijn produkten, van de Axvall salontafel tot hanglamp Zirkon, van een eigennaam voorziet.

Waarom zou Ikea dit doen?

Wil men de klant duidelijk maken dat huisraad, dat wij geneigd zijn als dode stof te beschouwen, in de Ikea-levensbeschouwing ook een ziel heeft? Dat een pedaalemmer bij Ikea óók een persoon is, die voor vol moet worden aangezien? In grote lijnen klopt deze hypothese geloof ik, al weet de geregelde bezoeker van het Zweedse woonwarenhuis dat dit er in de praktijk vooral op neerkomt dat het Ikea-personeel met hem net zo hartelijk omspringt als met Torv de tuintegel of deurmat Fljäpper.

Intussen maakt de Zweedse multinational het zich met die namen-gimmick niet gemakkelijk. Het Ikea-assortiment omvat schat ik zo'n vijfduizend artikelen en vijfduizend namen verzinnen is een hoop werk. Het is logisch dat men voor elk nieuw land waar een vestiging wordt geopend liever niet van voren af aan begint. De consequentie van die keuze is dat al die kastjes en stoeltjes en rekjes met hun in Stockholm bedachte naam de wijde wereld in moeten.

In een beroemd lied vertelt Johnny Cash over een vader die zijn zoon opzettelijk de meisjesnaam Sue meegeeft, zodat hij van zich af zal leren bijten en een echte man wordt. (Het lukt).

In de Ikea-gids kom je ook heel wat Boys Called Sue tegen.

Het roltafeltje Streber, zou dat in Nederland een beetje lopen? Of heet hij expres zo, omdat hij zich met zijn driehoekige vorm overal makkelijk tussen dringt?

Sommige namen zijn ronduit omineus. Het douchegordijn is sinds Hitchcocks Psycho nooit meer geworden wat het was, maar om dat er nou in te wrijven door het Als te noemen... Hetzelfde geldt voor stereo- videomeubel Slör.

Een wandmeubel genaamd Terminal is misschien geen vrolijke aanschaf, maar als dan blijkt dat de bijpassende verlichting Ramp heet zou ik er persoonlijk geloof ik van afzien. En die naam Akrobat, is dat een voorteken van wat de koper te wachten staat als hij deze "combinatiekast' thuis zelf gaat assembleren? En was Pony of Puppy geen betere naam voor die kindermeubels geweest dan Kobra? (“Wat is dat eigenlijk mammie, een cobra?” “Een gifslang liefje, ga nu maar slapen.”)

Je hebt tweezitsbanken waarop je tot in lengte van dagen gerieflijk zit en je hebt er waarin je achterste op den duur wegzakt in een oncomfortabele kuil. Dat laatste vooruitzicht roep je wel een beetje op door zo'n bankje Bildal te noemen.

En een wandrekje dat Sofist heet, houdt dat wel stand?

Andere Ikea-namen zijn eenvoudig misleidend. De Neonlampen zijn gewoon halogeen bijvoorbeeld. De wandplank Ebbe is van gelakt hardboard, terwijl hanglamp Trombon niet uitschuifbaar is. Soms doet de firma zichzelf juist weer te kort door een massief houten bijzettafeltje Hol te noemen.

Verwarrend zijn Kast het mes, Gong de bureaulamp en Rondo de langwerpige schaal.

Gelukkig heeft de landverhuizing op sommige Ikea-namen juist een heel gunstig effect. Als ik een naam voor kleuter-speelobjecten moest verzinnen zou ik met Murmel niet ontevreden zijn. En barkruk Freddy is helemaal een schot in de roos.

Het is natuurlijk mogelijk dat Zweden namen bedenkt die men in het buitenland niet vindt kúnnen, en dat de lokale leiding dan toestemming heeft er iets anders voor te verzinnen. Met de namen van ontwerpers, die ook vaak vermeld worden, ligt dat moeilijker. Die man héét nu eenmaal Niels Gammelgaard. Maar die barkruk zou oorspronkelijk bijvoorbeeld Hik kunnen hebben heten, of Lam, waarop iemand hier tot een grapje besloot.

Toch betwijfel ik het, want dan hadden ze dat dekbedovertrek Tut ook wel een andere naam gegeven.