De Man Die In De Rij Wil Staan Als Allemaal Moeten Staan

Ik ben Rus, uit Moskou. Het is de laatste dag van mijn zeventien dagen durend bezoek aan Amsterdam. Bijna drie weken in de stad die een reusachtige aantal toeristen uit de gehele wereld aantrekt. Het is augustus, de laatste maand van de vacantietijd, mooi weer, mogelijk kan men nog zwemmen in de Noordzee. Wat trekt buitenlanders in Amsterdam toch zo aan, vroeg ik mij af tijdens mijn verblijf. Vast en zeker niet schouwburgen, niet musea (ik heb toch weinig bezoekers gezien), maar misschien de bijzondere atmospheer van aardigheid, ontspannenheid van de stad. In welke andere stad van Europa kunt u overdag zien mensen slapen op het gras van parken of op de stenen van de Dam? De atmospheer van vrede, mensen worden in Amsterdam minder agressief. Voor drie weken heb ik nooit gezien een vechtpartij of ruzie tussen de mensen. Toch een beetje ongewoon voor zo'n grote stad.

Mogelijk dat mensen zien alleen maar wat zij willen zien. Maar ik probeerde op te merken alle kanten van het leven hier in Amsterdam, in de stad die men het hart van Europa kan noemen, een prachtige etalage van welzijn, voorbeeld voor Oosteuropese landen.

Maar toch was de indruk over vriendelijkheid en gastvrijheid van vaderlanders een beetje verslechterd. U zal begrijpen waarom. Nederlandse vrienden van mij hadden mij aangeraden een paar artikels uit NRC Handelsblad te lezen, die de afgelopen vijf maanden één keer per week onder de titel "De man die niet meer in de rij wou staan' zijn verschenen. Een soort van feuilleton-roman. Iedereen weet dat het beroemdste land wat betreft de rijen de Sovjet-Unie is. Een roman natuurlijk over de avonturen van de Russische mens die niet verder wil leven onder de verschrikkelijke condities van het hedendaagse leven in het eerste land van het socialisme.

De auteur van de artikels onder de kunstmatige naam Peter Malenkov (een beroemde naam in de SU - Malenkov - een figuur van politburo in de tijd van Stalin) beschrijft zijn avonturen in verschillende situaties van zijn verblijf in Nederland. Verschrikkelijk beeld van de Rus: alle mogelijke slechte trekken van de mens uit de misdadigerwereld zijn verzameld in deze Rus: hij is dief, leugenaar, gebruiker van vrouwen (in de slechtste betekenis). Het is de mens die in Nederland ook nooit in de rij wil staan (“beter mijn nek onder de kaassnijder”).

Dat is natuurlijk grotesk. Maar resultaat van deze groteske roman is erg negatief: Nederlanders die deze avonturen lezen, zullen zeker denken dat alle Russen zijn als deze verschrikkelijk figuur, die hier bij Nederlanders wil “logeren, klaplopen, bietsen, parasiteren, uitvreten”, die een tweestrippenkaart verkoopt aan Nederlanders voor ƒ 2,50 en roept “teruggeld geen”. De portret van de Rus die wil geld verdienen aan alles, maar met de methodes van misdadiger.

Dat is absoluut begrijpelijk - ik bedoel de angst van Nederlanders voor mogelijke miljoenen Russen die zullen streven naar Westeuropese landen (vooral naar hoogontwikkelde landen) na verwezenlijking van de wet van het vrij verlaten der SU. Misschien hebt u ook op Nederlandse tv gezien dat tien procent van de Moscowieten momenteel willen emigreren als de wet geldig is.

Het doeleinde van deze groteske roman lijkt Nederlanders bang te maken voor mogelijke concurrenten in het krijgen van een werkplaats. Maar beïnvloeden van maatschappelijke opinie op zo'n wijze is niet echt vriendelijk. Deze artikels veroorzaakten natuurlijk een negatief gevoel bij mij, maar ik ga niet op zo'n manier over Nederlanders schrijven in de Russische kranten. Dat is niet echt.

Niettemin vond ik de opinie over de SU, over Russen, onder merendeel Nederlanders erg positief. De driedaagse gebeurtenissen in de SU vorige week, de gevoelens van de mensen hier in Amsterdam toonden dat Nederlanders de Russische mensen alleen maar een goede toekomst wensen.

En van mijn kant, ik kan zeggen dat alle Russen willen leven in welzijn. Maar de beste weg is te stichten zo'n welzijn in eigen land, met eigen handen, en die niet te zoeken in sprookjeslanden buiten thuis.