'Weggaan zou te makkelijk zijn; PvdA'er Schoots is tegen WAO-plannen maar blijft in fractie

GOUDA, 6 SEPT. “Ik laat ze maar even uitwaaien”, zegt het Kamerlid L. Schoots in de pauze van zijn spreekbeurt voor de PvdA-afdeling Gouda en wist zich de transpiratie van het voorhoofd. In het zaaltje van d plaatselijke tafeltennisvereniging heeft het dan al anderhalf uur gestormd. Harde vakbondsactivisten met gekreukelde T-shirts ("Ik staak mee'), heren met stropdas en halve brillen, bonkige partij-veteranen op sandalen, vrouwen met trendy oorbellen - de afdeling is over de gehele linie boos tot zeer boos.

Schoots zit lastig. De oud-wethouder uit Ridderkerk is nog maar twee jaar lid van de Tweede Kamer. In de PvdA-fractie werd hij meteen voorzitter van een van de belangrijkste commissies: die voor sociale zaken. Hij passeerde daarmee de routinier F. Moor, die er zo weer een reden bijkreeg om verder van de partij te vervreemden.

Schoots stemde wel met Moor en De Visser tegen de besluiten over WAO en ziektewet van het eigen kabinet. De Visser verliet acuut de Kamer. Ook Moor vertrekt als het congres van 28 september het kabinet steunt. Maar Schoots hield zorgvuldig zijn mond. Helaas lekte zijn tegenstem uit en nu moet hij uitleg geven. Hoe kan je nou een besluit verdedigen waar je zelf tegen bent, zo wil een partijlid weten.

Schoots trekt de wenkbrauwen op en gaat nog iets zachter spreken. Voorgestemd heeft hij niet, nee. Maar omdat hij niet heeft bedankt is hij nu mede-verantwoordelijk. Daarom verdedigt hij het. Weggaan zou “te makkelijk” zijn geweest. Bovendien is de PvdA “voor mij meer dan de WAO alleen”. Meteen springt een partijlid op: “Jij had het kabinet moeten laten springen, dan waren we veel beter voor de kiezers gekomen”. Achteraf zegt hij de vraag “niet ter zake” te hebben gevonden. “Ik heb mijn tegenstem toch ook niet naar buiten gebracht?”.

In het tafeltenniszaaltje kunnen sommigen hun woede niet bedwingen. Beledigd zijn ze. Kok is een "hufter'. De partij is bezig “de arbeiders te verlinken en te verraden. Jullie verkrachten de democratie en de politiek”. Het wordt met overslaande, soms verstikte stem uitgeroepen door een vakbondsactivist. Het klassieke PvdA-verbond tussen arbeiders en intellectuelen blijkt in Gouda nog intact. Een keurig formulerende aanwezige zegt zich "overvallen' te voelen. “Ik had eerder van de partij een signaal willen hebben dat dit op ons afkomt”. Fractie en partijbestuur hebben nu met hun steun aan het kabinet de leden “voor een fait accompli gesteld”. Dat Kok zijn politieke lot heeft verbonden aan instemming van het congres acht hij zeer onterecht. “Wij worden op een oneigenlijke manier onder druk gezet”. Of zoals een ander het uitdrukt “Kok zet ons in de zeik en dan voelt hij zich bungelen. Nee, wij bungelen, hij niet”. Het gevoel komt tot uitdrukking in een motie waarin de vertrouwensvraag van Kok “niet gewenst” wordt genoemd. In een adem door worden de WAO- en ziektewet-besluiten afgewezen en wordt aangedrongen op een discussie “met voorrang” over het sociale zekerheidsstelsel van de toekomst. Met zeven stemmen verschil wordt de motie verworpen - de afdeling zal immers voorafgaand aan het congres nog een keer vergaderen over de WAO. Om nu al een inhoudelijke uitspraak te doen is voorbarig.

Maar aan de uitkomst van de extra afdelingsvergadering kan geen twijfel bestaan. Schoots geeft geduldig college - hoe de ouderen en de mensen met een laag inkomen relatief zijn gespaard. Dat wetenschappelijk bewezen is dat een financieel minder gunstige regeling voor minder toeloop zorgt. Het leidt tot acuut schelden in de vakbondshoek. De zaal begrijpt er niets van. Het is toch niet sociaal om mensen die vaak ziek zijn van hun vakantiedagen te beroven? “In plaats van meer rust moeten ze dan meer werken”. Dat een aantal maatregelen via CAO's weer teruggedraaid kunnen worden, oogst hoon. “Terugkopen wat je eerst wordt afgenomen”. Nee, de partij maakt zichzelf zo kapot. De haast die het kabinet nu maakt is onterecht; de WAO-problemen bestaan al sinds de jaren tachtig en waarom zou de PvdA die dan “in een paar maanden” op moeten lossen? “De partij heeft zich door diehards uit het andere kamp onder druk laten zetten”. Gouda wil boven alles tijd om er nog eens over na te denken. Het sociale zekerheidsstelsel moet vernieuwd (“we leven niet meer in de jaren zestig”) maar zo kan het dus absoluut niet.