Vredesmissie EG in Osijek mislukt

ZAGREB, LJUBLJANA, 6 SEPT. Een poging van de Nederlandse diplomaat Henri Wijnaendts om rond de Kroatische stad Osijek een staakt-het-vuren tot stand te brengen, is gisteren mislukt. De stad is de gehele nacht met tientallen granaten bestookt, er vielen zes doden, waaronder vijf burgers. Ook elders in de Joegoslavische deelrepubliek is de afgelopen 24 uur fel gevochten, onder andere aan de autoweg Zagreb-Belgrado, waar Kroatische gardisten slaags zijn geraakt met eenheden van het Joegoslavische leger. Kroatië lijkt nog ver af van een staakt-het-vuren dat eerder deze week onder auspiciën van de EG in Belgrado werd ondertekend en dat mogelijkerwijs voorwaarde is voor het begin van de internationale conferentie over Joegoslavië, morgen in Den Haag.

In Sisak, zestig kilometer ten zuiden van Zagreb, vielen vanochtend dertig mortiergranaten op de staalfabriek. Ook de artilleriebeschietingen van het stadje Gospic gingen gisteren de gehele dag door. Uit het dorpje Cetekovac komen vooralsnog onbevestigde berichten over een slachting onder Kroatische burgers.

Wijnaendts, de Nederlandse ambassadeur die als speciaal afgezant van de EG dezer dagen rondreist in de crisisgebieden in Joegoslavië, had gisteren in Osijek een gesprek tot stand gebracht tussen de plaatselijke commandant van de Kroatische Nationale Garde, Vladimir Seks en generaal Vidak Vujovic van het Joegoslavische leger. Daarbij zou zijn afgesproken dat beide partijen er van afzien als eerste te vuren, en - zeggen de Kroaten - dat het leger zich zou beijveren de bewapende Serviërs, die de stad aan drie zijden hebben ingesloten, van verder vuren op de stad af te houden.

Over de gevechten rondom de autoweg heerst grote onzekerheid, doordat de Kroatische media slechts mondjesmaat informatie verstrekken en het strijdtoneel zelf voor journalisten niet toegankelijk is. De autoweg zelf is volledig geblokkeerd nabij Okucani, waar al weken gevechten woeden tussen Serviërs en Kroaten.

Pag.5:

Geweld breidt zich uit naar Bosnië

Volgens sommige berichten hebben de Kroaten gisteravond een poging gedaan een door de Serviërs bezette afslag te "bevrijden', maar zouden tanks van het Joegoslavische leger daarbij tussenbeide zijn gekomen. Volgens de Kroatische politie zijn bij de gevechten vannacht aan de Kroatische kant twee doden gevallen. De televisie liet ook een ernstig verwoest dorp in de onmiddellijke omgeving van de autoweg zien.

Ofschoon het vliegveld van de Kroatische hoofdstad Zagreb officieel weer open is, na het incident met een door het Joegoslavische leger onderschept wapentransport vorige week, blijken er in de praktijk nauwelijks meer vluchten te worden uitgevoerd. Ook de KLM voert haar gebruikelijke retourvlucht Amsterdam-Zagreb-Belgrado vandaag via de Sloveense hoofdstad Ljubljana uit.

De Joegoslavische president Stipe Mesic heeft het leger opdracht gegeven zich te houden aan de zondagnacht overeengekomen wapenstilstand en geëist dat de federale legereenheden zich onmiddellijk terugtrekken in de kazernes. “Wanneer het leger geen gehoor geeft aan mijn bevel zal ik de Europese Gemeenschap meedelen dat ik als opperbevelhebber geen greep meer heb op het leger”, aldus Mesic.

Gisteren kwam het ook tot etnische conflicten in de aan Kroatië en Servië grenzende republiek Bosnië. Enige duizenden moslims trokken gisteren de straat op in de plaats Bratunac, nadat eerder twee moslims gedood werden door Servische nationalisten. De twee zouden zijn doodgeschoten toen zij weigerden te stoppen bij een barricade bij het dorp Kravica, een dorp waar voornamelijk Serviërs wonen. De Serviërs wierpen wegversperringen op, na gevechten tussen de beide bevolkingsgroepen, begin deze week, waarbij twee Serviërs gewond raakten. Volgens de media in Belgrado zijn duizenden Serviërs de Servische grens overgevlucht. In Bosnië - 4,5 miljoen inwoners - vormen de moslims 40 procent en de Serviërs 37 procent van de bevolking. Van de bevolking is 20 procent etnisch Kroaat. In Joegoslavië vreest men al enige tijd dat de etnische conflicten in Kroatië overslaan naar Bosnië.

De ministers van buitenlandse zaken van de Europese Gemeenschap zouden vanmiddag beslissen of de conferentie over Joegoslavië morgen in het Vredespaleis doorgaat. Als voorwaarde is gesteld dat het staakt-het-vuren zou worden nageleefd, maar ondanks dat dit niet het geval is willen verscheidene ministers toch met de vredesbesprekingen beginnen.

De Britse oud-minister van buitenlandse zaken Lord Carrington, die is aangezocht voor de dagelijkse leiding van de conferentie, zei gisteren weinig vertrouwen te hebben in het verloop van de conferentie zolang de gevechten voortduren. “Van de Joegoslavische leiders kan niet worden verwacht dat zij aan tafel gaan zitten en over vrede praten zolang dit soort felle gevechten doorgaan”, zo zei hij in een vraaggesprek met de ITN-televisie.

Carrington zei niet te geloven dat het geweld in Kroatië de opening van de conferentie zal verhinderen. “Maar hoe we daarna verder gaan hangt van het al dan niet voortduren van de gevechten af.”