Sovjet-Unie herstelt rechtsstaat

MOSKOU, 6 SEPT. Voor het eerst in de geschiedenis van Rusland en de Sovjet-Unie kunnen de burgers van dit land zich serieus beroepen op hun mensenrechten.

Het Congres van Volksafgevaardigden, het voltallige parlement van de Unie, heeft gisteren een verklaring aangenomen waarin alle “rechten en vrijheden van de mens” zijn vervat en waarin expliciet wordt gezegd dat individuele rechten boven collectieve rechten gaan.

Van de bijna achttienhonderd parlementariërs stemden slechts vier afgevaardigden tegen deze verklaring en onthielden vijftig zich van een oordeel.

De verklaring zal als juridisch handvest een belangrijke rol spelen in de nieuwe Unie van Soevereine Staten (USS), zoals de USSR in de toekomst zal heten. Sinds 1989 waren de mensenrechten wel in de grondwet gegarandeerd, maar de uitvoering daarvan stuitte tot nu toe op de rudimenten van het oude Sovjet-recht. De verklaring biedt bovendien de mogelijkheid om deelstaten die zich baseren op een minder humanistische cultuur, tot de orde te roepen. De "democratische beweging' streefde hiernaar, omdat in die kring de angst bestaat dat de mensenrechten in die republieken die door radicale nationalisten of fundamentalisten worden of zullen worden bestuurd, wel eens onder druk zouden kunnen komen te staan.

De gisteren aangenomen tekst is geïnspireerd door de Universele verklaring van de rechten van de mens die de Verenigde Naties in 1948 hebben aangenomen en door het Verdrag van Rome dat de lidstaten van de Europese Gemeenschap acht jaar later sloten.

Pag.5:

Sovjet-Unie: individuele rechten boven collectieve

“Nationaliteit, ras, taal, politieke overtuiging, godsdienst of woonplaats” mogen volgens artikel 3 geen rol spelen bij de behandeling van de burger. Geen enkele staat mag onderdanen het staatsburgerschap ontnemen, aldus artikel 5. In geval van meningsverschil moeten speciale rechtbanken zich over de implementatie kunnen uitspreken, aldus de verklaring.

Zelfs de rechten van seksuele minderheden worden in de tekst impliciet beschermd. Volgens artikel 14 van de verklaring heeft “een ieder het recht op bescherming en verdeging van zijn eigen eer en reputatie tegen elke willekeurige inmenging in zijn persoonlijke levenssfeer”. Homoseksualiteit is in de Sovjet-Unie nog altijd een groot taboe. Twee maanden geleden kwamen in Leningrad voor het eerst homoseksuelen uit het hele land bijeen om zich te organiseren. Maar veel belangstelling voor hun eisen is er buiten die kring vooralsnog niet.